Z Wrocławia na weekend: Śladami natury i legend. Spacer po skalnym labiryncie Błędnych Skał

Ten unikalny labirynt szczelin, korytarzy i fantazyjnych ostańców piaskowcowych tworzy przestrzeń o niezwykłym klimacie. O tej porze roku najlepiej wyruszyć na szlak wczesnym rankiem, aby uniknąć największego ruchu turystycznego i w spokoju odkrywać uroki tego miejsca. Duże zainteresowanie odwiedzających jest w pełni uzasadnione, to jeden z najbardziej malowniczych i charakterystycznych zakątków całego regionu.

Błędne Skały to wyjątkowo urokliwe miejsce położone na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych, stanowiące doskonały cel jednodniowej wycieczki z Wrocławia. Odległość wynosząca około 110 kilometrów sprawia, że dojazd samochodem zajmuje nieco ponad dwie godziny, co pozwala spędzić pełen dzień na łonie natury i bez pośpiechu powrócić do miasta.

Geneza geologiczna Gór Stołowych i Błędnych Skał

Trwający miliony lat proces geologiczny nadał temu obszarowi charakterystyczną strukturę. W okresie górnej kredy (około 90 milionów lat temu) na dnie panującego tu wówczas morza osadzały się grube pokłady piaskowców. W trzeciorzędzie, podczas trwania orogenezy alpejskiej, całe Sudety zostały wypiętrzone.

Kluczowy wpływ na obecny wygląd Błędnych Skał miało jednak późniejsze wietrzenie. Zróżnicowana odporność poszczególnych warstw piaskowca na czynniki atmosferyczne – wodę, mróz oraz wiatr – doprowadziła do poszerzania naturalnych spękań ciosowych w skałach. Z biegiem czasu płaski niegdyś masyw Skalniaka rozpadł się na dziesiątki odseparowanych od siebie bloków, tworząc korytarze o głębokości sięgającej kilku metrów.

Góry Stołowe – bogata tradycja turystyczna i historia udostępniania

Błędne Skały stanowią nieodłączny element Gór Stołowych, których walory krajobrazowe oraz sąsiedztwo uzdrowisk w Dusznikach i Kudowie przyciągały odwiedzających już od XVII wieku. Prawdziwy przełom w udostępnianiu tego pasma nastąpił w 1790 roku podczas budowy fortu Karola nieopodal Karłowa.

Wówczas 17-letni mieszkaniec Karłowa, Franciszek Pabel, pomógł wytyczyć pierwsze bezpieczne wejście na Szczeliniec Wielki. Wizyty pruskiego monarchy Fryderyka Wilhelma II oraz innych osobistości zapoczątkowały masowy ruch turystyczny. Szczeliniec stał się miejscem tak popularnym, że włączano go w obowiązkowy program pobytów kuracyjnych. W swoich listach z 1826 roku wspominał o tym również Fryderyk Chopin, który przebywał wówczas w Dusznikach.

W 1804 roku powołano Kasę Szczelińca Wielkiego, z której środków budowano poręcze, schody i punkty widokowe. Sam Franciszek Pabel w 1813 roku otrzymał oficjalną nominację na przewodnika i kasjera, co uznawane jest za pierwszy tego typu patent w historii Sudetów i Europy.

Czym wyróżnia się skalny labirynt?

Błędne Skały stanowią obszar o powierzchni około 21 hektarów, położony na wysokości 853 m n.p.m. O wyjątkowości tego miejsca decyduje forma przestrzenna – pełen zakamarków skalny labirynt, w którym poszczególne ostańce przybrały charakterystyczne kształty.

Wiele z formacji skalnych posiada własne, tradycyjne nazwy nawiązujące do ich wyglądu.

• Kurza Stopka
• Stołowy Głaz
• Tunel oraz Kuchnia
• Okręt

Trasa prowadzi wąskimi przejściami o szerokości dochodzącej miejscami do kilkudziesięciu centymetrów, co wymaga od odwiedzających schylania się i przeciskania między ścianami ze skał.

Szlaki turystyczne i charakterystyka trasy

Trasy spacerowe po Błędnych Skałach są stosunkowo krótkie, ale niezwykle ciekawe i urozmaicone. Główna trasa turystyczna po labiryncie mierzy kilkaset metrów, a jej przejście zajmuje zazwyczaj od 30 do 50 minut. Ścieżka jest wyznaczona drewnianymi kładkami i pomostami, które ułatwiają poruszanie się i chronią podłoże przed erozją.

Do Błędnych Skał można dotrzeć kilkoma szlakami dojściowymi.

• Głównym Szlakiem Sudeckim (czerwonym) – prowadzącym m.in. z Karłowa.
• Szlakiem zielonym – biegnącym z Pasterki.
• Szlakiem niebieskim - biegnącym od prakingu przy drodze nr. 387, w pobliżu wzniesienia Czarna Kopa.

Dla osób podróżujących samochodem dostępny jest również parking górny zlokalizowany bezpośrednio przy wejściu do rezerwatu. Wjazd odbywa się wahadłowo w określonych godzinach.

Błędne Skały w kulturze, filmie i literaturze

Unikalna rzeźba terenu sprawiła, że Błędne Skały wielokrotnie stawały się inspiracją dla artystów i plenerem dla produkcji filmowych.

• Plenery Błędnych Skał oraz wykonane tam zdjęcia były inspiracją dla twórców filmu „Opowieści z Narnii: Książę Kaspian”.
• W 1986 roku realizowano tu zdjęcia do filmu „Przyjaciel wesołego diabła”.
• Na terenie Błędnych Skał kręcono także serial „Dwa światy” (Spellbinder).
• Dolnośląski poeta Antoni Matuszkiewicz poświęcił temu miejscu wiersz „Błędne skały”.
• Dawniej miejsce znane było pod nazwą Wilcze Doły.

Legendy związane z Błędnymi Skałami

Według podań ludowych Błędne Skały nie powstały w sposób naturalny, lecz w wyniku gniewu Ducha Gór – Liczyrzepy. Legenda głosi, że na płaskim wierzchołku góry Skalniak znajdowało się dawniej miejsce kultu, gdzie dawni Słowianie składali ofiary pogańskim bóstwom.

Pewnego razu na uroczysku pojawił się Liczyrzepa. Gdy zgromadzeni odmówili oddania mu czci, władca gór wpadł w gniew, tupnął nogą i doprowadził do spękania oraz spiętrzenia skał. Stworzony w ten sposób labirynt miał uwięzić ludzi, którzy nie potrafili odnaleźć wyjścia z kamiennych korytarzy.

Co warto zwiedzić w najbliższej okolicy?

• Szczeliniec Wielki – najwyższy szczyt Gór Stołowych (919 m n.p.m.) z punktami widokowymi i schroniskiem PTTK.
• Kudowa-Zdrój – uzdrowisko z Parkiem Zdrojowym oraz Kaplicą Czaszek.
• Skalne Grzyby – zespół charakterystycznych form skalnych na terenie Parku Narodowego.
• Pasterka i Karłów – miejscowości stanowiące dogodne punkty wypadowe na szlaki Gór Stołowych.

Spacer wąskimi korytarzami piaskowcowego labiryntu pozwala na chwilę zwolnić tempo i docenić wyjątkowy klimat Gór Stołowych. To jeden z tych punktów na mapie Dolnego Śląska, do których wraca się z prawdziwą przyjemnością o każdej porze roku.