Święto literatury we Wrocławiu: Nadchodzi 21. edycja Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus

Wrocław po raz kolejny staje się stolicą środkowoeuropejskiej literatury. Już 17 października poznamy laureatkę lub laureata 21. edycji Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus – jednego z najważniejszych i najbardziej prestiżowych wyróżnień literackich w naszej części Europy.

Fundowana przez Miasto Wrocław nagroda to nie tylko symboliczny laur, ale również najwyższe pod względem finansowym wyróżnienie literackie przyznawane w Polsce. Zwycięzca otrzyma 150 tysięcy złotych oraz statuetkę autorstwa Ewy Rossano. Organizatorzy niezwykle cenili i doceniają wkład tłumaczy, bez których dzieła Europy Środkowej nie trafiłyby do polskich czytelników – autor lub autorka przekładu zwycięskiej książki otrzyma 40 tysięcy złotych. Ponadto wszyscy finaliści zostają uhonorowani kwotą 5 tysięcy złotych.

– Wrocław od lat bardzo mocno inwestuje w kulturę i chcemy, żeby było to widoczne także w randze nagród, które stąd płyną w świat. Angelus jest najwyższą finansowo nagrodą literacką w Polsce i jednym z najbardziej znaczących wyróżnień tego typu w naszej części Europy. Ale te 150 tysięcy złotych to nie tylko wysoka nagroda. Za Angelusem stoi idea Wrocławia jako miasta spotkania, dialogu i wymiany myśli – podkreśla prezydent Wrocławia, Jacek Sutryk.

Siedem finałowych opowieści z wyraźnym wschodnim akcentem

O nagrodę przyznawaną od 2006 roku dla najlepszej książki prozatorskiej wydanej w języku polskim w ubiegłym roku ubiegają się pisarze pochodzący z 23 krajów regionu. Przewodniczący jury, Andrej Chadanowicz, zaznaczył, że w tym roku „literackie serce Europy Środkowej bije na wschodzie”.

W finałowej siódemce znalazły się dzieła reprezentujące sześć krajów:

• Uładzimier Arłoŭ, Tańce nad miastem. Trzy opowieści, tłum. Bohdan Zadura (Państwowy Instytut Wydawniczy) – Białoruś;
• Joanna Czeczott, Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć o Rosji (Wydawnictwo Czarne) – Polska;
• Georgi Gospodinow, Ogrodnik i śmierć, tłum. Magdalena Pytlak (Wydawnictwo Literackie) – Bułgaria;
• Julia Ilucha, Moje kobiety, tłum. Katarzyna Fiszer (Wydawnictwo KEW) – Ukraina;
• Milena Marković, Dzieci, tłum. Dorota Jovanka Ćirlić (Wydawnictwo Warstwy) – Serbia;
• Kateřina Tučková, Bílá Voda, tłum. Julia Różewicz (Wydawnictwo Afera) – Czechy;
• Serhij Żadan, Arabeski, tłum. Michał Petryk (Wydawnictwo Czarne) – Ukraina.

Wśród finalistów nie brakuje wielkich nazwisk. Georgi Gospodinow (laureat International Booker Prize) oraz Serhij Żadan zdobywali już Angelusa w latach ubiegłych (odpowiednio w 2019 i 2015 roku).

Dyrektor Departamentu Kultury i Sportu Urzędu Miejskiego Wrocławia, Jarosław Perduta, zwraca uwagę na uniwersalność podejmowanych tematów:

– Co roku kierujemy uwagę polskich czytelników na literaturę Europy Środkowej, także na autorów i języki, które znacznie rzadziej przebijają się do głównego nurtu. Tegoroczna siódemka pokazuje, jak różnorodna jest ta część Europy, a jednocześnie jak wiele doświadczeń nas łączy. Pamięć, historia, wojna, rodzina, tożsamość czy życie w cieniu dawnych imperiów – te książki opowiadają o sprawach bardzo mocno obecnych również we współczesnej Europie.

Kompas wskazujący mistrzów: Angelus przed Noblem i Bookerem

Ponad dwudziestoletnia historia nagrody dowodzi wybitnego wyczucia kolejnych składów jurorskich. To właśnie na Angelusie pierwsze wielkie sukcesy świętowały późniejsze gwiazdy światowej literatury.

Swietłana Aleksijewicz została laureatką Angelusa w 2011 roku za książkę Wojna nie ma w sobie nic z kobiety, a cztery lata później odebrała Literacką Nagrodę Nobla. Podobnie było z wygraną Georgiego Gospodinowa, która wyprzedziła przyznanie mu Nagrody Bookera. W finale w 2015 roku spotkali się z kolei Olga Tokarczuk oraz Serhij Żadan.

– Angelus jest drogowskazem prowadzącym do tego, co najlepsze w literaturze naszego regionu – podsumowuje Katarzyna Janusik, dyrektorka Wrocławskiego Domu Literatury, który pełni funkcję Biura Nagrody.

Głos mają czytelnicy oraz program finału

Oprócz nagrody głównej przyznana zostanie także Nagroda Czytelników im. Natalii Gorbaniewskiej. Do 16 października każdy miłośnik literatury może oddać swój głos na stronie angelus.com.pl. Wybrana autorka lub autor otrzyma zaproszenie na rezydencję literacką we Wrocławiu. Warto przypomnieć, że patronka tej nagrody była pierwszą przewodniczącą jury Angelusa, a także legendarną rosyjską poetką, tłumaczką i dysydentką.

Gala finałowa odbędzie się 17 października we Wrocławiu w ramach Bruno Schulz. Festiwalu. Tego samego dnia o godzinie 12:00 odbędzie się spotkanie „Europa w przekładzie”, podczas którego z tłumaczkami i tłumaczami finałowych książek porozmawia Michał Nogaś. Wyjątkowym akcentem uroczystości będzie występ pierwszego laureata nagrody z 2006 roku, Jurija Andruchowycza, który zaprezentuje się wraz z wrocławskim zespołem Karbido.