Studenci z różnych stron świata wybierają Wrocław. Jak wygląda międzykulturowy dialog na uczelniach?

Od kilku lat liczba studentów międzynarodowych przekracza 1000 na każdej z największych dolnośląskich uczelni, Uniwersytecie Wrocławskim i Politechnice Wrocławskiej. Oferta kierunków anglojęzycznych jest rozbudowana i wciąż się rozwija. Dzięki niej dialog międzykulturowy staje się nie tylko statystyką, ale codziennym doświadczeniem.

Dr Mateusz Karolak, pełnomocnik dziekana Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego ds. studiów anglojęzycznych, opisuje wpływ otwarcia się na młodych ludzi z innych krajów na kulturę uczelni:

- Obecność studentów z całego świata – właściwie ze wszystkich kontynentów poza Antarktydą – sprawia, że różnorodność staje się codziennością, a każdy z nas musi się z nią skonfrontować. Najczęściej prowadzi to do większej otwartości, czasem do obojętności... Nasze doświadczenia potwierdzają wnioski wielu badań: bezpośredni kontakt z osobami z innych kultur skutecznie obala stereotypy i oswaja to, co nieznane – wbrew narracjom polityków czy mediów, które często strach przed innością podsycają. Warto pamiętać, że to doświadczenie bywa nowe także dla samych studentów zagranicznych, dla których studia w Polsce są często pierwszym krokiem poza granice własnego kraju.

Dr Karolak podkreśla również, że dynamika w salach wykładowych zyskuje nową jakość:

- Zróżnicowane grupy zajęciowe pozwalają spojrzeć na procesy społeczne i historyczne z wielu perspektyw, co nie tylko wzbogaca dyskusję, ale też sprzyja krytycznemu myśleniu – a to przecież leży u podstaw nauki.

W tym dialogu polscy studenci mają swój znaczący udział:

- Warto dodać, że oprócz otwartych i ciekawych świata studentów z zagranicy, znaczną część osób studiujących w języku angielskim stanowią także Polacy, którzy również wnoszą istotny wkład w budowanie wzajemnego zrozumienia – dodaje dr Karolak.

W kontekście rozwoju oferty Uniwersytetu Wrocławskiego (UWr), dr Karolak zdradza plany na przyszłość:

- To proces, nad którym pracujemy nieustannie – zarówno poprzez tworzenie nowych kierunków, jak i modernizację tych już funkcjonujących. Równolegle prowadzimy intensywne przygotowania do uruchomienia studiów I stopnia Data & Society – kierunku, który w unikatowy sposób połączy praktyczne kompetencje związane z gromadzeniem i analizą danych (w tym programowaniem) z ich krytyczną interpretacją i społecznymi zastosowaniami.

Profile kandydatów i ich preferencje edukacyjne różnią się w zależności od regionu pochodzenia, co sprawia, że wrocławska oferta musi być elastyczna i zróżnicowana. Liliia Shkolna z Biura Rekrutacji Studentów Zagranicznych Politechniki Wrocławskiej (PWr) zauważa wyraźne tendencje:

- Kandydaci z Azji, szczególnie z Indii i Bangladeszu, najczęściej wybierają kierunki techniczne prowadzone w języku angielskim, takie jak Applied Computer Science, Electronic and Computer Engineering, Automotive Engineering czy Production Management. Są to kierunki postrzegane jako perspektywiczne i dające duże możliwości na rynku globalnym.

Inne kierunki popularne są wśród studentów z Europy Wschodniej i z Afryki:

- Z kolei kandydaci z Ukrainy, Białorusi i Kazachstanu częściej decydują się na studia w języku polskim. Interesują ich przede wszystkim takie kierunki jak informatyka stosowana, cyberbezpieczeństwo, budownictwo, architektura oraz automatyka i robotyka. Wśród studentów z krajów afrykańskich popularne są anglojęzyczne programy magisterskie, zwłaszcza Computer Engineering, Electrical Engineering, Civil Engineering oraz Bioscience. – dodaje Liliana Shkolna.

Wielokulturowa sala wykładowa wiąże się również z adaptacją metod nauczania. Dr Mateusz Karolak zwraca uwagę na różnice w kulturze studiowania:

- Sama zawartość programów studiów zwykle nie budzi sporów, ale wyzwaniem bywają różnice w kulturze studiowania. Część studentów wychowała się w systemie, w którym uczelnia i relacja ze studentem mają bardzo hierarchiczny charakter. Trudniej im wtedy wejść w akademicką dyskusję czy polemizować z wykładowcą – bo 'nie wypada nie zgodzić się z profesorem'. Na szczęście z czasem udaje się te bariery przełamywać i wspólnie budować atmosferę otwartości i dialogu konieczną do prowadzenia akademickich sporów.

W kontekście treści programowych, dr Karolak wspomina o cennym feedbacku:

- Zdarzają się jednak ciekawe głosy, jak na przykład prośby o silniejsze uwzględnienie badań i teorii spoza Europy, w tym studiów postkolonialnych. Dzięki temu z jednej strony wprowadzamy studentów w – często dla nich zupełnie nowy – kontekst Europy Środkowo-Wschodniej, a z drugiej poszerzamy perspektywę o wiedzę rozwijaną poza naszym kręgiem kulturowym.

Uczelnie intensywnie pracują nad tym, aby współistnienie studentów z różnych stron świata przerodziło się w efektywny dialog. Na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego kluczową rolę odgrywa Welcome Center.

- Na naszym wydziale działa aż dziewięć kierunków oraz cztery szkoły doktorskie w języku angielskim, dlatego wsparcie dla studentów zagranicznych traktujemy priorytetowo – tłumaczy dr Mateusz Karolak. Dodaje, że to sami studenci szybko wychodzą z nowymi pomysłami:

- Co ważne, bardzo szybko to oni sami przejmują inicjatywę – zaczynają organizować wydarzenia i tworzyć własne sieci wsparcia, a dla nas jest to największy dowód, że nasza praca ma sens.

Politechnika Wrocławska stawia na Introduction Days, tygodniowe wydarzenie wprowadzające. Liliia Shkolna opisuje bogaty program:

- Na początku roku akademickiego Centrum Relacji Krajowych i Międzynarodowych, we współpracy z ESN, organizuje Introduction Days – tygodniowe wydarzenie wprowadzające dla nowo przyjętych studentów zagranicznych. Podczas tych dni studenci poznają nie tylko uczelnię, ale również podstawowe zasady życia w Polsce, różnice kulturowe, przepisy prawne, kwestie zdrowotne i organizacyjne. W programie Introduction Days znajduje się wiele atrakcji – takich jak Pizza Meeting, Polish Language Café, Karaoke – które mają na celu integrację studentów i zapewnienie im dobrego startu w semestrze.

Jednak wyzwania pozostają. Dr Anna Cichecka, opiekunka kierunku Sociology - Intercultural Mediation na UWr, wskazuje na różnego rodzaju obawy, z którymi mierzą się młodzi ludzie:

- Największym wyzwaniem jest przełamywanie naturalnych barier, zarówno językowych, jak i psychologicznych. Studenci polskojęzyczni nierzadko obawiają się, że ich znajomość angielskiego nie wystarczy, aby swobodnie rozmawiać z kolegami z zagranicy. Z kolei studenci międzynarodowi często pozostają w swoich narodowych lub regionalnych grupach, co utrudnia budowanie szerszych więzi.

Pomimo licznych działań integracyjnych podejmowanych przez uczelnie, nadal pozostaje wiele do zrobienia:

- Ważne jest jednak, by pamiętać, że wyzwania nie ograniczają się tylko do języka. Stereotypy kulturowe też często stają się barierą. Dlatego tak ważna jest świadomość istnienia tego typu ograniczeń, praca nad ich weryfikacją i otwartość na wzajemne poznawanie się, zarówno ze strony studentów polskich wobec zagranicznych, jak i odwrotnie - dodaje dr Cichecka

Proces rekrutacji, zwłaszcza po niedawnych zmianach w przepisach, może być dla wielu studentów problematyczny, co zaznacza Liliia Shkolna:

- W trakcie rekrutacji na Politechnikę Wrocławską studenci zagraniczni najczęściej zmagają się z wyzwaniami natury formalno-prawnej, zwłaszcza w związku z niedawnymi zmianami w przepisach. 1 lipca 2025 r. wprowadzono istotne zmiany w zakresie uznawalności zagranicznych świadectw i dyplomów. Kandydaci z dokumentem o wykształceniu wydanym poza UE/EFTA, nieobjętymi umowami międzynarodowymi, są obecnie zobowiązani do przedstawienia Informacji Dyrektora NAWA – już na etapie rekrutacji. Dla tej grupy kandydatów wprowadzono dodatkowo obowiązkowy egzamin wstępny na studia I stopnia, co stanowi nowe wyzwanie dla kandydata i uczelni. Na podstawie nowego Rozporządzenia MNiSW, dotyczącego dokumentów potwierdzających znajomość języka przez kandydatów zagranicznych, ograniczono również katalog akceptowanych dokumentów. Usunięto m.in. możliwość przeprowadzania egzaminów językowych przez uczelnie, co wymusiło na kandydatach szybkie znalezienie alternatywnych, oficjalnych certyfikatów językowych – często w krótkim czasie i na własny koszt.

Bieżąca sytuacja wymaga od uczelni intensywnej pracy informacyjnej i transparentności procesu, o co szczególnie dba Politechnika Wrocławska:

- Biuro Rekrutacji Studentów Zagranicznych na Politechnice Wrocławskiej dokłada wszelkich starań, aby mimo tych zmian proces rekrutacji był dla kandydatów przejrzysty i możliwie bezstresowy. Oferujemy szczegółowe instrukcje i przewodniki w języku polskim i angielskim, indywidualne wsparcie mailowe i telefoniczne w czterech językach, webinary, spotkania informacyjne i sesje Q&A (zarówno online, jak i offline). Z naszych doświadczeń wynika, że największym zaufaniem cieszą się działania prowadzone w języku ojczystym kandydatów, np. komunikaty i webinary. Pozwala to nie tylko zwiększyć zrozumiałość informacji, ale również buduje wiarygodność i poczucie bezpieczeństwa - opisuje szczegółowo Liliia Shkolna.

Głównym celem edukacji, zwłaszcza na kierunkach interkulturowych, jest przygotowanie absolwentów do pracy w globalnym środowisku. Dr Anna Cichecka wskazuje na realne sukcesy:

- Ogromną satysfakcję daje też śledzenie losów absolwentów kierunku Sociology-Intercultural Mediation, ponieważ wielu z nich kontynuuje karierę w środowiskach międzynarodowych, angażuje się w aktywizm społeczny albo kontynuuje naukę w szkołach doktorskich, zgłębiając tematykę relacji i mediacji międzykulturowych. To pokazuje, że dialog, którego uczą się w czasie studiów, ma bardzo realne przełożenie na ich dalszą drogę.

Dr Cichecka dodaje, że program jej kierunku skutecznie łączy teorię z praktyką:

- Studenci poznają klasyczne i współczesne teorie dotyczące relacji międzykulturowych, a jednocześnie pracują na case studies, które pozwalają im zobaczyć, jak teoria przekłada się na konkretne sytuacje. Istotnym elementem są zajęcia warsztatowe z mediacji i rozwiązywania konfliktów, dzięki którym uczą się w praktyce, jak działać w złożonych sytuacjach społecznych.

Uczelnie przyjmują różne strategie promocji swojej oferty dla studentów międzynarodowych.

- Wykorzystujemy szeroki wachlarz kanałów komunikacji – zarówno cyfrowych, jak i tradycyjnych działań promocyjnych. Kluczową rolę odgrywa anglojęzyczna strona internetowa uczelni oraz system rekrutacyjny IRK, który stanowi pierwszy punkt kontaktu dla kandydatów. Wszystkie kluczowe z punktu widzenia kandydatów informacje są tam przedstawione w sposób możliwie jasny i uporządkowany. Bardzo ważnym narzędziem komunikacji są oczywiście nasze media społecznościowe – zwłaszcza Facebook, Instagram, LinkedIn oraz YouTube. Skuteczną formą kontaktu są także webinary, sesje Q&A oraz spotkania online i offline, podczas których kandydaci mogą uzyskać informacje z pierwszej ręki, zadać pytania oraz poznać uczelnię i jej ofertę. – wylicza Liliia Shkolna. - Współpracujemy z organizacjami i projektami wspierającymi promocję polskiego szkolnictwa wyższego za granicą, takimi jak NAWA, Study in Poland czy Study in Wrocław. Uczestniczymy w międzynarodowych targach edukacyjnych, zarówno stacjonarnie, jak i online.

Jednakże można pokusić się o tezę, że to atmosfera i wizerunek Wrocławia są kluczowymi czynnikami w promowaniu studiów za granicą. Miasto jest samo w sobie silnym magnesem, który przyciąga młodych ludzi z całego świata. Dr Mateusz Karolak podkreśla szczególną rolę rekomendacji:

- Co ciekawe, z naszych wewnętrznych badań wynika, że największą rolę w przyciąganiu studentów odgrywają nie kampanie marketingowe, ale rekomendacje znajomych i rodzin. Wielu kandydatów miało okazję spędzić kilka miesięcy we Wrocławiu w ramach wymian studenckich i właśnie te osobiste doświadczenia skłoniły ich do powrotu. To pokazuje, że prawdziwą siłą miasta są autentyczne przeżycia i relacje, które tu powstają.

Rola miasta jest dwuaspektowa, jak tłumaczy dr Anna Cichecka:

- Miasto z jednej strony tworzy ramy – poprzez politykę różnorodności i działania instytucji takich jak Wrocławskie Centrum Rozwoju Społecznego czy organizacje pozarządowe. Z drugiej strony buduje wizerunek Wrocławia jako 'miasta spotkań', czyli miejsca otwartego, wielokulturowego, z bogatą historią i ciekawą ofertą kulturalną. To nie jest tylko slogan, dla wielu studentów zagranicznych właśnie ten obraz Wrocławia staje się jednym z powodów, by rozpocząć tu studia. Nasi studenci często podkreślają, że czują się w tym mieście dobrze, doceniają jego klimat i różnorodność. W ten sposób Wrocław staje się naturalnym przedłużeniem uniwersyteckich działań na rzecz dialogu międzykulturowego.

Współpraca uczelni z miastem i lokalnymi organizacjami, takimi jak WroMigrant, Fundacja Ukraina czy Centrum Historii Zajezdnia, zapewnia studentom kompleksowe wsparcie w adaptacji, od formalności po integrację z lokalną społecznością aż do doświadczenia historii samego Wrocławia. Rola Centrum Historii Zajezdnia w akademickim dialogu międzykulturowym jest nie mniej istotna i opiera się na historycznej edukacji i zrozumieniu tożsamości miasta. Muzeum, poprzez stałą wystawę „Wrocław 1945–2016”, daje studentom z całego świata unikalne spojrzenie na historię migracji, przesiedleń i budowania nowej, powojennej tożsamości Wrocławia przez ludzi przybyłych z różnych stron, zwłaszcza z Kresów Wschodnich. Wielonarodowa i wielokulturowa tkanka miejska – stworzona w wyniku skomplikowanych procesów historycznych – uczy ciągłej adaptacji, integracji i wzajemnego zrozumienia. Poprzez ten historyczny kontekst, Centrum Historii Zajezdnia staje się nie tylko miejscem pamięci o losach mieszkańców, ale i żywą lekcją dla współczesnych studentów, pokazując, że otwartość i zdolność do budowania wspólnoty w obliczu różnic są fundamentem tożsamości „miasta spotkań”, którego doświadczają dziś na co dzień.

MATERIAŁ POWSTAŁ W RAMACH WSPÓŁPRACY Z CENTRUM HISTORII ZAJEZDNIA