flaga polska flaga ukraina • RSS •

Plastik jest wszędzie. Naukowcy z Wrocławia sprawdzili, jak jego najmniejsze cząstki działają na komórki

Artur Heliak • Plastik jest wszędzie. Naukowcy z Wrocławia sprawdzili, jak jego najmniejsze cząstki działają na komórki

Są tysiące razy mniejsze od grubości ludzkiego włosa i mogą trafiać do organizmu wraz z wodą, jedzeniem czy powietrzem. Naukowcy z udziałem Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu sprawdzili, jak nanoplastiki wpływają na komórki układu odpornościowego. Pierwsze zmiany zaobserwowano już po godzinie.

Nanoplastiki powstają podczas rozpadu większych elementów wykonanych z tworzyw sztucznych. Są na tyle małe, że mogą przedostawać się do krwiobiegu. Ich obecność potwierdzono również w ludzkich tkankach, choć wciąż niewiele wiadomo o skutkach wieloletniego kontaktu z tymi cząstkami.

Zespół naukowców przeanalizował wpływ nanoplastików polistyrenowych na komórki odpornościowe obecne we krwi, między innymi limfocyty i monocyty. Okazało się, że cząstki przenikają do ich wnętrza.

Komórki zaczynają reagować na stres

Szczególną uwagę badaczy zwróciły mitochondria, odpowiedzialne za produkcję energii w komórkach. Po kontakcie z nanoplastikami ich funkcjonowanie ulegało zaburzeniu. Naukowcy odnotowali spadek oddychania mitochondrialnego i produkcji ATP.

– Już po godzinie ekspozycji zaobserwowaliśmy zaburzenia funkcji mitochondriów oraz aktywację komórkowych mechanizmów stresowych. To pokazuje, że nawet krótkotrwały kontakt z nanoplastikami może wpływać na podstawowe procesy zachodzące w komórkach odpornościowych – wyjaśnia prof. Marek Jutel.

Zmieniała się również budowa mitochondriów. Jednocześnie część komórek uruchamiała mechanizmy związane z ochroną przed uszkodzeniami. Badacze określili tę populację jako „stress cells”.

– Wiemy coraz więcej o tym, jak nanoplastiki oddziałują na komórki człowieka, ale wciąż nie potrafimy ocenić rzeczywistego ryzyka wynikającego z codziennej ekspozycji. Aby odpowiedzieć na to pytanie, potrzebne są długoterminowe badania łączące obserwacje laboratoryjne z badaniami populacyjnymi – mówi współautor publikacji prof. Marek Jutel z Katedry i Zakładu Immunologii Klinicznej UMW.

Nie wszystkie komórki reagują tak samo

Badacze sprawdzili również, czy nanoplastiki wpływają na bazofile, czyli komórki uczestniczące m.in. w reakcjach alergicznych. W tym przypadku nie zaobserwowano ich zwiększonej aktywacji.

Zdaniem naukowców pokazuje to, że poszczególne elementy układu odpornościowego mogą różnie reagować na kontakt z nanoplastikami.

– Nasze wyniki pokazują, że nanoplastiki mogą przenikać do komórek układu odpornościowego i zaburzać ich metabolizm. Nie oznacza to jeszcze związku z konkretnymi chorobami, ale wskazuje mechanizm biologiczny, który warto dalej badać – podkreśla dr hab. Magdalena Zemelka-Wiącek, prof. UMW z Katedry i Zakładu Immunologii Klinicznej.

Co to oznacza dla naszego zdrowia?

Naukowcy podkreślają, że wyników nie należy interpretować jako dowodu na to, że nanoplastiki powodują określone choroby. Badanie przeprowadzono na komórkach w warunkach laboratoryjnych, dlatego nie pozwala ono określić skutków wieloletniej ekspozycji człowieka.

Pokazuje jednak, co dzieje się na poziomie komórkowym po kontakcie z nanoplastikami. Kolejnym krokiem powinny być długoterminowe badania, które pozwolą sprawdzić, czy obserwowane zmiany mają znaczenie dla zdrowia.

Całkowite uniknięcie mikro- i nanoplastików nie jest dziś możliwe. Można jednak ograniczać część ekspozycji, m.in. nie podgrzewając jedzenia w plastikowych pojemnikach, wybierając szkło lub stal do przechowywania żywności oraz ograniczając korzystanie z jednorazowych plastikowych opakowań.

Najpopularniejsze

Świadectwa dawnego Wrocławia. Wyjątkowa wystawa w Kompleksie Wieży Ciśnień

Świadectwa dawnego Wrocławia. Wyjątkowa wystawa w Kompleksie Wieży Ciśnień

Historyczne dokumenty i mapy Wrocławia, dawne publikacje oraz niezwykłe zabytki techniki będzie można zobaczyć 21 i 22 listopada 2026 r. w Kompleksie Wieży Ciśnień przy ul. Na Grobli. Z okazji otwarcia nowej wystawy MPWiK zaprasza mieszkańców i miłośników historii miasta na specjalny weekend zwiedzania z przewodnikiem. Bilet kosztuje tylko 5 zł od osoby.
przeczytaj więcej
Brak wody? Nowa aplikacja Nasz Wrocław Cię o tym powiadomi

Brak wody? Nowa aplikacja Nasz Wrocław Cię o tym powiadomi

Mieszkańcy Wrocławia mogą teraz jeszcze łatwiej śledzić informacje o planowanych i nagłych przerwach w dostawie wody. Dzięki nowej funkcjonalności w aplikacji Nasz Wrocław ważne komunikaty od MPWiK będą trafiać bezpośrednio na telefony użytkowników. A to dopiero początek wodnych nowości. W aplikacji można również znaleźć najbliższy miejski zdrój, a także praktyczne porady i ciekawostki dotyczące wody. Wszystko w jednym miejscu, z myślą o codziennych potrzebach mieszkańców.
przeczytaj więcej
Sławosz Uznański - Wiśniewski wystąpi podczas kosmicznych dni we Wrocławiu

Sławosz Uznański - Wiśniewski wystąpi podczas kosmicznych dni we Wrocławiu

„Wrocław is Space” – to wspólna inicjatywa miasta, wrocławskich uczelni wyższych oraz Stowarzyszenia WroSpace. W ostatni weekend listopada odbędzie się wydarzenie, które ma pokazać kosmiczny potencjał regionu. Wydarzenie jest bezpłatne, ale wymagane są zapisy.
przeczytaj więcej
Od hip-hopu po muzykę klasyczną. Najbliższe koncerty we Wrocławiu i regionie

Od hip-hopu po muzykę klasyczną. Najbliższe koncerty we Wrocławiu i regionie

Oczywiście jesień wcale nie musi oznaczać wieczorów spędzanych wyłącznie w domu. Najbliższe tygodnie przyniosą sporo muzycznych okazji, zarówno dla miłośników mocniejszych brzmień, hip-hopu i elektroniki, jak i tych, którzy wolą gitarowe koncerty czy muzykę klasyczną. Sprawdzamy, gdzie warto wybrać się na muzyczne spotkanie w drugiej połowie listopada i w grudniu.
przeczytaj więcej