Duże zmiany w komunikacji i spór o kostkę. Co czeka Wrocław od 26 września?

Remonty torowisk i ulic to we Wrocławiu temat, który regularnie wraca. Kolejne inwestycje mają poprawiać stan infrastruktury i usprawniać komunikację, ale jednocześnie oznaczają objazdy, zmiany tras i utrudnienia dla mieszkańców. Tym razem do listy pytań związanych z remontami dochodzi jeszcze jedno: jak pogodzić ochronę historycznego charakteru miasta z trwałością i funkcjonalnością współczesnej infrastruktury?

Dobrym przykładem jest remont torowiska na ul. Pomorskiej. Wojewódzki konserwator zabytków zdecydował, że w torowisku pozostanie historyczna kostka staroużyteczna. Miasto proponowało natomiast zastosowanie betonu z odciskiem kostki – rozwiązania, które zachowywałoby wygląd nawierzchni, a jednocześnie miało być bardziej odporne na intensywny ruch.

Spór nie dotyczy więc wyłącznie wyglądu ulicy. Chodzi także o to, jak infrastruktura poradzi sobie z codziennym ruchem tramwajów i ciężkich autobusów oraz jak często będzie wymagała kolejnych napraw.

26 września powrót do roboczej siatki tramwajowej

Pierwsza ważna data dla pasażerów to 26 września. Tego dnia zakończą się kluczowe prace MPK na Trzebnickiej, Peronowej i Traugutta. Dzięki odzyskaniu przepustowości w rejonie Dworca Głównego tramwaje będą mogły wrócić do roboczej siatki połączeń, a w dni robocze ponownie obowiązywać będzie standardowy, 12-minutowy takt.

Jednocześnie 26 września rozpocznie się kolejny remont – tym razem torowiska na ul. Pomorskiej.

Nie wszystkie prace zakończą się jednak zgodnie z pierwotnym harmonogramem. Na odcinku Peronowa–Stawowa podczas robót odkryto historyczną drewnianą studzienkę wodną. Konieczne było zastosowanie dodatkowych prefabrykatów wzmacniających podłoże, aby wyeliminować ryzyko osiadania gruntu i zapewnić bezpieczną eksploatację torowiska. W efekcie prace na Peronowej zakończą się tydzień później, niż zakładano.

Prace MPK są skoordynowane z robotami prowadzonymi pod wiaduktem przez PKP PLK. Na Trzebnickiej i Traugutta roboty przebiegają zgodnie z harmonogramem. Tramwaje wrócą na Trzebnicką 26 września, a tego samego dnia wznowiony zostanie ruch na Traugutta do pl. Społecznego. Pełne zakończenie inwestycji MPK na Traugutta planowane jest na początek października.

Dlaczego tak ważna jest Peronowa?

Powrót do roboczych rozkładów jazdy nie byłby możliwy bez odzyskania przepustowości ul. Peronowej. To jeden z kluczowych węzłów tramwajowych w tej części miasta.

Obecnie tramwaje, które normalnie przejeżdżają przez Peronową, korzystają z objazdów przez Piłsudskiego lub Pułaskiego. Część dodatkowego ruchu przejmuje także Kazimierza Wielkiego i Świdnicka. Jak podkreśla MPK, centrum nie ma już miejsca na kolejne kursy.

Otwarcie Peronowej pozwoli więc nie tylko zakończyć część utrudnień, ale również przywrócić częstszą częstotliwość kursowania tramwajów.

Pomorska – kolejny remont i kolejny spór o kostkę

26 września rozpocznie się pierwszy etap remontu torowiska na ul. Pomorskiej, na odcinku od Dubois do pl. Staszica. Prace mają zakończyć się w drugiej połowie października, tak aby tramwaje mogły wrócić na Pomorską przed Dniem Wszystkich Świętych. Kolejny etap zaplanowano na wiosnę.

Na tym jednak remont się nie kończy. Szczególną uwagę zwraca sposób wykonania nawierzchni torowiska.

W torowisku ma pozostać kostka staroużyteczna. Takie rozwiązanie wskazał wojewódzki konserwator zabytków. Problem w tym, że projektanci, wykonawcy oraz prof. dr hab. inż. Antoni Szydło z Politechniki Wrocławskiej rekomendowali zastosowanie trwalszej nawierzchni.

Miasto proponowało rozwiązanie kompromisowe – beton z odciskiem kostki. Dzięki temu historyczny charakter ulicy zostałby zachowany wizualnie, natomiast sama nawierzchnia miałaby być bardziej odporna na intensywny ruch.

Dlaczego miasto nie chce zwykłej kostki?

Argument jest przede wszystkim techniczny. Prof. Antoni Szydło wskazywał na doświadczenia Wiednia i Pragi, gdzie w zabytkowych częściach miast na torowiskach wykorzystywanych również przez autobusy nie stosuje się podobnych rozwiązań. Według przedstawionych w materiale argumentów kostka staroużyteczna gorzej znosi ruch ciężkich pojazdów i szybciej ulega degradacji.

We Wrocławiu problem może być jeszcze większy ze względu na autobusy elektryczne, które są cięższe od tradycyjnych autobusów.

Miasto chciało więc zastosować beton z odciskiem kostki. Rozwiązanie pozwoliłoby zachować historyczny wygląd nawierzchni, ale jednocześnie zwiększyć jej trwałość. Propozycja nie uzyskała jednak akceptacji konserwatora. Wojewódzki konserwator zabytków Daniel Gibski zdecydował, że na Pomorskiej pozostanie kostka staroużyteczna.

Kostka zostaje. Jak ma zostać zabezpieczona?

Miasto nie pozostawi jednak istniejącej nawierzchni bez dodatkowych zabezpieczeń. Ze względu na jej pogarszający się stan kostka zostanie ponownie ułożona i zalana polimerobetonem, a sama konstrukcja torowiska zostanie dodatkowo wzmocniona.

Technologia wiązania materiału powoduje jednak, że tego typu prac nie można prowadzić zimą. Dlatego pierwszy etap remontu Pomorskiej zakończy się jesienią, a kolejny rozpocznie się dopiero wiosną.

Czy kostka jest więc złym rozwiązaniem?

Nie jest to takie proste. W zabytkowej części miasta nawierzchnia ma znaczenie nie tylko użytkowe, ale również historyczne i estetyczne.

Problem pojawia się wtedy, gdy ta sama przestrzeń musi jednocześnie obsługiwać intensywny ruch tramwajowy i autobusowy.

Według argumentacji przedstawionej przez miasto kostka staroużyteczna, ze względu na nierówne boki, jest trudniejsza do szczelnego ułożenia i zaspoinowania. Przy dużym obciążeniu może ponownie dojść do rozszczelnienia nawierzchni. W skrajnym scenariuszu mogłoby to oznaczać konieczność skierowania autobusów na pasy przeznaczone dla samochodów, co z kolei zmniejszyłoby przepustowość ulicy.

To pokazuje szerszy problem, z którym mierzą się współczesne miasta historyczne: czy ochrona historycznej substancji powinna oznaczać odtwarzanie dawnych rozwiązań technicznych, czy raczej zachowanie ich wyglądu przy zastosowaniu nowoczesnych materiałów?

W przypadku Pomorskiej miasto opowiadało się za tym drugim rozwiązaniem. Ostateczna decyzja konserwatora oznacza jednak, że remont zostanie wykonany z wykorzystaniem staroużytecznej kostki, dodatkowo zabezpieczonej i wzmocnionej.

Jak zmieni się komunikacja od 26 września?

Zmiany czekają pasażerów w kilku częściach Wrocławia. Powrót tramwajów na część remontowanych tras zbiegnie się bowiem z rozpoczęciem prac na Pomorskiej.

Traugutta i Krasińskiego

Po zakończeniu kolejnego etapu przebudowy skrzyżowania Traugutta i Krasińskiego na stałe trasy wrócą tramwaje linii 2, 10 i 13.

Linia 12 wróci na podstawową trasę w centrum, ale nadal będzie dojeżdżać tylko do Stadionu Olimpijskiego ze względu na przebudowę pętli Sępolno.

Tramwaje 3 i 5 w kierunku Księża Małego pojadą przez pl. Społeczny i Kujawską, a następnie od pl. Wróblewskiego wrócą na swoje stałe trasy. W przeciwnym kierunku pozostanie objazd przez Kujawską, pl. Społeczny, pl. Powstańców Warszawy, Most Pokoju, Wyszyńskiego, Sienkiewicza i pl. Bema.

Na swoje trasy wrócą także autobusy 920 i 243.

Dworzec Główny

Po częściowym zakończeniu prac przy wiadukcie kolejowym oraz przywróceniu dostępności Peronowej, Suchej i Borowskiej na swoje trasy wrócą tramwaje 8, 9 i 18.

Z powodu dalszych prac na Stawowej zmieni się natomiast trasa linii 15. W obu kierunkach pojedzie ona przez Peronową, Kołłątaja, Skargi, Teatralną, Świdnicką, Podwale i pl. Orląt Lwowskich.

Linia 21 pozostanie na objeździe przez Piłsudskiego, Małachowskiego, Hubską i Bardzką, a 17 ponownie pojedzie przez Teatralną i Świdnicką.

Zmiany obejmą również 24 linie autobusowe: K, N, 110, 112, 113, 145, 146, 602, 206, 240, 241, 242, 243, 244, 245, 246, 247, 248, 249, 251, 253, 255, 257 i 259.

Trzebnicka

Po otwarciu Trzebnickiej na swoje trasy wrócą tramwaje 1 i 7, a także autobusy 108, 111, 132, 144, 244, 247, 248, 908 i 930.

Linia 8 wróci na odcinek przez Słowiańską i pl. Powstańców Wielkopolskich, ale nie pojedzie ciągiem Trzebnickiej przez most Trzebnicki. W zamian za skróconą linię 15 zostanie skierowana przez pl. Staszica, Reymonta, Bałtycką i Żmigrodzką do Poświętnego.

Pomorska i Drobnera

Największe nowe utrudnienia pojawią się w związku z remontem Pomorskiej oraz pracami przy Drobnera.

Ze względu na ograniczoną przepustowość:

• linie 6 i 24 zostaną czasowo zawieszone,
• linie 7, 9, 18 i 19 pojadą zmienionymi trasami,
• linie 14 i 15 zostaną skrócone do rejonu Pomorskiej i Dubois,
• linia 8 pojedzie do pętli Poświętne.

Uruchomione zostaną również dwie dodatkowe linie tramwajowe.

Linia 74 połączy Osobowice, pl. Staszica, pl. Powstańców Wielkopolskich, Słowiańską, Jedności Narodowej, Kromera i Kowale.

Linia 76 pojedzie z Krzyków przez centrum, Mosty Pomorskie, Pomorską, Dubois, Długą, Popowicką do Pilczyc.

Jedna data, wiele zmian

26 września będzie więc dla wrocławskiej komunikacji miejskiej dniem dużych zmian. Z jednej strony mieszkańcy zyskają możliwość powrotu tramwajów na część remontowanych tras i odzyskania przepustowości w rejonie Dworca Głównego. Z drugiej – rozpocznie się kolejny remont, tym razem na Pomorskiej, który ponownie wymusi zmiany tras i ograniczenia w ruchu.

Największe znaczenie ma jednak skoordynowanie kilku inwestycji. Dzięki przywróceniu przejazdu przez Peronową możliwe będzie odtworzenie roboczej siatki tramwajowej i standardowej częstotliwości kursowania. Jednocześnie miasto rozpocznie kolejny etap prac, który ma poprawić stan infrastruktury na Pomorskiej.

Pozostaje pytanie, które będzie wracać przy kolejnych remontach w historycznych częściach Wrocławia: czy zabytkowy charakter ulicy musi oznaczać stosowanie dawnych rozwiązań technicznych, czy można zachować historyczny wygląd, korzystając jednocześnie z możliwości, jakie daje współczesna infrastruktura?

W przypadku Pomorskiej odpowiedź została już przesądzona. Teraz pozostaje sprawdzić, jak zastosowana technologia poradzi sobie z codziennym ruchem tramwajów i ciężkich autobusów – i jak długo nawierzchnia wytrzyma bez konieczności kolejnych remontów.