Do warsztatu, a nie do sklepu! Parlament Europejski szykuje „dyrektywę o prawie do naprawy”

Według danych Eurostatu w Polsce w 2020 roku przeciętny obywatel wyrzucił 11,2 kg elektrośmieci, co plasuje nas mniej więcej w środku zestawienia między Luksemburgiem (10,4 kg) i Holandią (11,8 kg). Najwięcej elektrośmieci generują z kolei mieszkańcy Austrii (prawie 15,5 kg), Finlandii (14,7 kg), i Francji (14,7 kg). Po drugiej stronie są: Cypr (niecałe 4 kg), Rumunia (4,8 kg) oraz Portugalia (5,2 kg).

Instytucje unijne chcą, by w najbliższych latach wartości te spadły. Jak podkreślają eksperci, każdy wyrzucony elektrośmieć zawiera potencjalnie szkodliwe materiały zanieczyszczające środowisko i mogące mieć negatywny wpływ na zdrowie człowieka. Celem Unii Europejskiej jest wprowadzeni do 2050 roku całkowitego obiegu zamkniętego, który do zera ma ograniczyć emisję niebezpiecznych toksyn do środowiska.

Dyrektywa o prawie do naprawy ma być regulacją przybliżającą do tego celu. Jej twórcy powołują się m.in. na badania Eurobarometru, z których wynika, że aż 77% mieszkańców Wspólnoty deklaruje, że chętnie skorzystałoby z możliwości naprawy swojego sprzętu, gdyby było to opłacalne (obecnie czasami koszt naprawy jest zbliżony do kosztu kupna nowego przedmiotu).

Projekt dyrektywy zakłada nałożenie na producentów i sprzedawców elektroniki kilka nowych obowiązków. Sprzedawcy byliby m.in. zobowiązani do priorytetowego traktowania naprawy w okresie gwarancyjnym, jeśli ta jest tańsza od wymiany towaru lub kosztuje tyle samo. Unia chce, by po naprawie produktu, okres gwarancyjny był przedłużany o rok. Dodatkowo konsumenci mieliby mieć prawo zażądania naprawy produktów takich jak pralki, odkurzacze, smartfony i rowery także po wygaśnięciu gwarancji. Na czas naprawy konsumenci mieliby mieć też możliwość korzystania z zapewnionych im urządzeń zamiennych.

Nowe przepisy unijne miałby też nałożyć na platformy internetowe obowiązek pomocy konsumentom w znalezieniu lokalnych warsztatów w okolicy ich miejsca zamieszkania. Dodatkowo konsumentom mają być oferowane dodatkowe zachęty do naprawy, a nie wymiany sprzętu na nowy. Producenci mieliby też zapewniać klientom bezpłatne porady dotyczące naprawy i konserwacji produkowanego przez nich sprzętu, a także udostępniać informacje dotyczące możliwości naprawy danych awarii.

Na początku lutego Parlament Europejski ogłosił w swoim komunikacie, że w wyniku dojścia do porozumienia, w najbliższym czasie mogą rozpocząć się negocjacje z państwami UE w sprawie opracowania ostatecznego kształtu przepisów.

– W lutym 2021 r. posłowie do PE zagłosowali nad nowym planem działania UE dot. gospodarki o obiegu zamkniętym, domagając się podjęcia dodatkowych środków w celu osiągnięcia gospodarki neutralnej pod względem emisji dwutlenku węgla, zrównoważonej środowiskowo, wolnej od toksyn i o całkowicie zamkniętym obiegu do 2050 r., w tym bardziej rygorystycznych przepisów dotyczących recyklingu oraz ustanowienia wiążących celów do 2030 r. w zakresie wykorzystania i konsumpcji materiałów. W kwestii e-odpadów posłowie chcą, aby UE wspierała dłuższą żywotność produktów poprzez ich ponowne użycie i naprawę – czytamy w oficjalnym komunikacie Parlamentu Europejskiego.