„Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai”. Księga Henrykowska z pierwszym zdaniem po polsku do zobaczenia we Wrocławiu

Księga Henrykowska to jeden z najcenniejszych zabytków piśmienniczych w Polsce. Replika, która trafiła do muzeum została wykonana na zlecenie Miasta Wrocław. Przygotowanie kopii księgi było zarówno wyrazem troski o ochronę dziedzictwa, jak i możliwością udostępnienia Księgi szerszej publiczności. Jeszcze w grudniu zostanie ona zaprezentowana w Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu.

– Mamy nadzieję, że odnowione Muzeum Archidiecezjalne i faksymile Księgi Henrykowskiej staną się kolejnymi atrakcjami przyciągającymi turystów na Ostrów Tumski i do Wrocławia. Księga ta, obok rękopisu „Pana Tadeusza”, jest najcenniejszym reliktem piśmienniczym, jaki posiadamy w naszych zbiorach – mówił Radosław Michalski, dyrektor Departamentu Marki Miasta Urzędu Miejskiego we Wrocławiu.

Replika została wykonana przez dr Janusza Cymanka z domu wydawniczego Orbis Pictus w porozumieniu z Archiwum Archidiecezjalnym oraz Muzeum Archidiecezjalnym. Książka jest niemal identyczna, jak oryginał.

Zobacz całą galerię
13 zdjęć

Mimo swojej wagi historycznej, Księga Henrykowska wygląda niepozornie. Jest to niewielka książeczka pergaminowa w formacie 16,6 × 25,6 cm, licząca 100 stron, oprawiona w tekturę i skórę. Zapisana jest dość czytelnym pismem i podzielona na dwie „księgi” z dołączonym katalogiem biskupów wrocławskich. Egzemplarz ten zdobiony jest kilkoma inicjałami, a na marginesach umieszczono w latach późniejszych cenne uwagi i objaśnienia. Treścią Księgi jest opis dziejów założenia i uposażenia cysterskiego klasztoru w Henrykowie.

– Pierwsza część Księgi Henrykowskiej została spisana w latach 1269–1270 przez opata Piotra, a druga, powstała w 1310 roku, jest uzupełnieniem autorstwa nieznanego z imienia zakonnika – wyjaśnia ks. Łukasz Piłat z Fundacji dla Ostrowa Tumskiego we Wrocławiu.

Oryginalny cytat z Księgi Henrykowskiej zawierający zdanie polskie, zapisany jest w języku łacińskim. Słynne zdanie: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai („Daj niech ja pomielę, a ty odpocznij) znajduje się na str. 24 księgi.

– Replika powstała z materiałów maksymalnie zbliżonych do tych, które wykorzystano w XIII wieku. Wprowadziliśmy drobne zmiany techniczne, np. zabytkowe klamerki zastąpiły dawne zapięcia na sznureczki, które były charakterystyczne, ale niemożliwe do odtworzenia – wyjaśniał dr Janusz Cymanek, szef domu wydawniczego Orbis Pictus, odpowiedzialny za wykonanie repliki.

Przekazanie repliki to także zapowiedź wielkiego powrotu Muzeum Archidiecezjalnego, które po latach znów otworzy się dla zwiedzających. Muzeum, którego początki sięgają 1898 roku, jest jednym z najstarszych muzeów kościelnych w Polsce. Jego oficjalne otwarcie nastąpi jeszcze w grudniu.