Wrocławski szpital testuje innowacyjny program skriningu raka prostaty

DCOPiH projekt realizuje we współpracy z Państwowym Zakładem Higieny. W ramach programu PRAISE-U ośrodki z 12 różnych krajów przygotowują rekomendacje dotyczące skriningu (badań przesiewowych) i wczesnego wykrywania raka prostaty. Wrocławski ośrodek ma za zadanie przetestować nowy algorytm wczesnego wykrywania raka prostaty w badaniach przesiewowych dla Polski i innych krajów wspólnoty, by zmniejszyć śmiertelność spowodowaną tym nowotworem.

Polska, Hiszpania, Litwa i Irlandia mają kluczowe znaczenie dla projektu, bo w tych krajach ma zostać wykonanych najwięcej badań. Do programu zrekrutowanych ma zostać 10 tys. mężczyzn. Wrocławska placówka na jego realizację otrzymała ponad 1 mln euro dofinansowania z unijnych funduszy, to największe dofinansowanie w projekcie (całkowity jego koszt to 10 mln euro).

– Chcemy zrekrutować 3500 mężczyzn. Zapraszamy listownie mężczyzn w wieku 50-69 lat z terenu Dolnego Śląska – mówi dr hab. Krzysztof Tupikowski, kierownik projektu oraz szef Centrum Nowotworów Urologicznych w DCOPiH. – Do projektu nie można zgłaszać się samodzielnie. Dobór musi być losowy, zrównoważony na wszystkie części województwa, aby każdy mężczyzna, nawet z odległych od dużych miast rejonów Dolnego Śląska miał szansę wziąć udział. Dlatego, listy wysyłamy do wszystkich powiatów i gmin – dodaje.

Panowie, którzy otrzymali zaproszenie do programu za pośrednictwem infolinii, są umawiani na termin pobrania PSA i zebrania ankiet i informacji zdrowotnych.

– Do tej pory udało nam się przebadać pierwsze 40 osób, kolejne 40 umówiliśmy na badania – wyjaśnia dr hab. Krzysztof Tupikowski. – Jeśli wynik badania PSA jest w granicach normy, pacjenci otrzymują informację dotyczącą wyniku i dalszego postępowania. Jeśli jednak wynik jest niepokojący, telefonicznie jest ustalany termin konsultacji w ośrodku skriningowym DCOPiH, który zlokalizowany jest w przychodni KAR-Med na Karłowicach we Wrocławiu, gdzie pacjenci są konsultowani przez specjalistę urologa. Mają wykonane badanie USG, badanie urologiczne, jest także określone ich indywidualne ryzyko wystąpienia raka prostaty. Jeśli jest ono podwyższone, otrzymują termin wykonania rezonansu magnetycznego i na podstawie tego wyniku podejmujemy decyzję o ewentualnej konieczności wykonania biopsji stercza. Biopsja stercza jest badaniem tzw. celowanej (fuzyjnej) biopsji stercza. Dalsze postępowanie jest uzależnione od jej wyniku – dodaje.

Rak prostaty to obecnie najczęściej występujący nowotwór u mężczyzn w Europie. Z tego powodu opracowanie skutecznych metod skriningu jest kluczowe dla ograniczenia śmiertelności i redukcji obciążenia dla systemu opieki zdrowotnej. Jednym z kluczowych wyzwań jest wczesne wykrycie choroby, zwłaszcza w stadium bezobjawowym, co znacząco poprawia szanse na skuteczne wyleczenie. Niestety, przez wiele lat brakowało programów wczesnego wykrywania zarówno w Polsce, jak i w wielu innych krajach. W odpowiedzi na rosnącą liczbę zachorowań Komisja Europejska we wrześniu 2022 roku zobowiązała kraje Unii Europejskiej do rozpoczęcia programów skriningowych, jednak bez konkretnych rekomendacji dotyczących ich realizacji.

– Cieszę się, że istotny dla całej Europy program jest realizowany właśnie we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku. Program PRAISE-U wpisuje się także w cele Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030, która zakłada m.in. wprowadzenie nowych metod badań przesiewowych w kierunku raka prostaty – komentuje prof. Adam Maciejczyk, dyrektor DCOPiH. – Polska, do tej pory, nie miała zorganizowanego programu badań przesiewowych w zakresie raka prostaty. Projekt PRAISE-U ma za zadanie stworzenie modelowego systemu, który może być wdrożony nie tylko na poziomie krajowym, ale także w skali Unii Europejskiej. PRAISE-U to projekt, który w najbliższych latach może przynieść korzyści dla całej populacji mężczyzn. To jest nowotwór, który pod względem chorobowości występuje najczęściej. Z roku na rok koszty jego leczenia wzrastają niewiarygodnie. Pilotaż oparty na międzynarodowych badaniach jest jak najbardziej słuszną drugą, bo dziś nie ma żadnego dobrego rozwiązania w tym zakresie – dodaje profesor.

Od wyników projektu uzależnione są trendy dotyczące rutynowych badań przesiewowych w kierunku wykrywania nowotworów. Wyniki projektu mają zostać przekazane Komisji Europejskiej. Jeżeli pilotaż zakończy się sukcesem, opracowane w jego ramach metody będą mogły od 2028 roku zostać wdrożone w ramach standardowych procedur.