AstroGeoBaltica 2026. Naukowa wyprawa Uniwersytetu Wrocławskiego wyruszyła na Bałtyk

Na pokładzie najstarszego polskiego żaglowca spotkali się geolodzy, studenci, doktoranci, edukatorzy i żeglarze. Przez dwa tygodnie będą badać Zatokę Botnicką, analizować ślady dawnych zlodowaceń i poszukiwać odpowiedzi na pytania dotyczące historii naszej planety. AstroGeoBaltica 2026 to jednak znacznie więcej niż naukowy rejs, ponieważ jest to wyjątkowa lekcja geologii, współpracy i życia na morzu.

Wrocławscy naukowcy ruszyli na Morze Bałtyckie

20 lipca z fińskiego portu w Turku wyruszyła ekspedycja AstroGeoBaltica 2026, organizowana przez Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego pod patronatem rektora UWr prof. Roberta Olkiewicza. Przez dwa tygodnie uczestnicy będą prowadzić badania naukowe w rejonie Zatoki Botnickiej – północnej części Morza Bałtyckiego, uznawanej za jedno z najciekawszych geologicznie miejsc w Europie.

Na pokładzie znajduje się 25-osobowa załoga, w tym 12 studentów i doktorantów Uniwersytetu Wrocławskiego, pięciu nauczycieli akademickich oraz sześcioosobowa stała załoga żaglowca pod dowództwem kapitana Adama Walczukiewicza.

To już trzecia ekspedycja realizowana w tej formule. Poprzednia wyprawa prowadziła badania na Spitsbergenie i stała się inspiracją do organizacji kolejnych naukowych rejsów.

STS „Generał Zaruski” – żaglowiec z niezwykłą historią

Nieprzypadkowo uczestnicy wyprawy płyną właśnie na pokładzie STS „Generał Zaruski”. To najstarszy polski żaglowiec, zbudowany w Szwecji dzięki składkom członków Ligi Morskiej i Kolonialnej z inicjatywy generała Mariusza Zaruskiego. Miał zapoczątkować flotę szkoleniową dla młodych żeglarzy, jednak ambitne plany przerwał wybuch II wojny światowej. Po wojnie jednostka wróciła do Polski i przez kolejne dekady szkoliła tysiące adeptów żeglarstwa.

Po gruntownej renowacji żaglowiec ponownie pełni funkcję edukacyjną. Nadal uczy współpracy, odpowiedzialności i żeglarskiego rzemiosła, a także uczestniczy w programach wychowawczych i międzynarodowej wymianie młodzieży.

Dlaczego właśnie Zatoka Botnicka?

Na pierwszy rzut oka Zatoka Botnicka wydaje się spokojnym fragmentem Bałtyku. Dla geologów jest jednak prawdziwym laboratorium pod gołym niebem.

To właśnie tutaj zachowały się wyjątkowo dobrze ślady ostatnich zlodowaceń. Cofający się przed tysiącami lat lądolód pozostawił po sobie charakterystyczne formy terenu, osady oraz rysy na skałach, dzięki którym można odtworzyć kierunek przemieszczania się lodowca i przebieg zmian klimatycznych.

Region ten skrywa również ślady dawnych struktur impaktowych, czyli pozostałości po uderzeniach meteorytów. Choć wiele z nich jest dziś częściowo ukrytych pod osadami lub wodą, stanowią niezwykle cenne źródło wiedzy o historii Ziemi i procesach zachodzących w jej skorupie. Badacze podkreślają, że takich zjawisk nie da się w pełni zrozumieć wyłącznie podczas zajęć laboratoryjnych – konieczna jest praca w terenie.

Czego będą szukać naukowcy?

Program AstroGeoBaltica 2026 łączy kilka obszarów działalności naukowej i edukacyjnej.

Podczas rejsu uczestnicy będą:

• pobierać próbki geologiczne i środowiskowe,
• prowadzić analizy osadów oraz procesów zachodzących w Zatoce Botnickiej,
• interpretować ślady działalności lodowców,
• badać struktury związane z dawnymi uderzeniami meteorytów,
• tworzyć cyfrowe modele terenu z wykorzystaniem sztucznej inteligencji,
• dokumentować wyniki badań i przygotowywać materiały popularyzujące naukę.

Edukacja geologiczna zamiast sali wykładowej

Jednym z najważniejszych elementów wyprawy jest edukacja geologiczna.

Studenci uczą się rozpoznawania struktur skalnych, interpretacji procesów glacjalnych oraz analizowania struktur impaktowych bezpośrednio w terenie. Takie doświadczenie pozwala zrozumieć procesy geologiczne znacznie lepiej niż tradycyjne zajęcia prowadzone wyłącznie na uczelni.

Praca w naturalnym środowisku wymaga także samodzielnego podejmowania decyzji, planowania badań oraz współpracy w niewielkich zespołach.

Nauka, media i sztuczna inteligencja

AstroGeoBaltica 2026 pokazuje, że współczesny naukowiec powinien nie tylko prowadzić badania, ale także umieć o nich opowiadać.

Dlatego uczestnicy wezmą udział w warsztatach z zakresu komunikacji medialnej, dziennikarstwa popularnonaukowego oraz popularyzacji nauki. Będą przygotowywać relacje z wyprawy, materiały do mediów społecznościowych i uczyć się przekładania skomplikowanych zagadnień geologicznych na język zrozumiały dla każdego odbiorcy. Jednocześnie wykorzystają narzędzia sztucznej inteligencji do opracowywania cyfrowych modeli terenu.

Życie na pokładzie to szkoła odpowiedzialności

Rejs na tradycyjnym żaglowcu oznacza znacznie więcej niż wykonywanie badań.

Każdy członek załogi uczestniczy w codziennych wachtach, pomaga przy obsłudze żagli, dba o porządek na pokładzie i współpracuje z pozostałymi uczestnikami. Taka forma pracy uczy odpowiedzialności, dyscypliny, komunikacji i wzajemnego zaufania.

To właśnie dlatego jednym z filarów projektu jest wychowanie morskie – rozwijanie kompetencji, których nie da się zdobyć podczas zwykłych zajęć akademickich.

Nauka, która wychodzi poza uczelnię

Ekspedycja AstroGeoBaltica 2026 pokazuje, że współczesna geologia nie ogranicza się do laboratoriów i sal wykładowych. Łączy badania terenowe, nowoczesne technologie, edukację oraz popularyzację nauki.

Dzięki takim przedsięwzięciom studenci zdobywają praktyczne doświadczenie, naukowcy poszerzają wiedzę o historii Morza Bałtyckiego, a odbiorcy mogą śledzić przebieg badań niemal na bieżąco za pośrednictwem mediów i internetu.