Jedyny taki tramwaj w Polsce wyjedzie na ulice Wrocławia

Tatra T3SUCS z 1987 roku, to jedyny egzemplarz tego typu w naszym kraju zabierze pasażerów na wyjątkowy, historyczny przejazd po mieście.

Wagon przez większość swojego życia woził pasażerów w czeskiej Ostrawie. Do Wrocławia trafił w 2024 roku i dziś jest częścią kolekcji pojazdów zabytkowych Klubu Sympatyków Transportu Miejskiego. Zanim mógł wyjechać na wrocławskie tory, musiał przejść adaptację do lokalnego systemu zasilania oraz proces homologacji.

Czechosłowacki tramwaj z amerykańskim sercem

Historia Tatry T3 jest znacznie bardziej międzynarodowa niż mogłoby się wydawać. Choć wagon powstał w Czechosłowacji i stał się jednym z symboli komunikacji miejskiej krajów dawnego bloku wschodniego, korzeni jego konstrukcji trzeba szukać za oceanem. „Tetrójka” należy bowiem do wielkiej rodziny tramwajów wywodzących się z amerykańskiej koncepcji PCC, opracowanej w latach 20. XX wieku. Jej celem było stworzenie nowoczesnego, szybkiego i komfortowego tramwaju, zdolnego skutecznie konkurować z coraz popularniejszym samochodem.

Droga tej technologii do Czechosłowacji prowadziła przez Europę Zachodnią. Po II wojnie światowej, w ramach Planu Marshalla, prawa do wykorzystania rozwiązań PCC na rynku europejskim trafiły w ręce belgijskie. To właśnie w Belgii praskie zakłady Tatry zakupiły licencję na amerykańskie rozwiązania. Na ich bazie powstały pierwsze czechosłowackie tramwaje Tatra T1, a następnie kolejne generacje – T2 i wreszcie T3, która okazała się największym sukcesem całej rodziny.

Amerykański rodowód ma również jeden z kluczowych elementów układu napędowego Tatry, czyli charakterystyczny rozrusznik bębnowy. To elektromechaniczne urządzenie odpowiada za płynną zmianę rezystancji w obwodzie głównym tramwaju, co przekłada się na jego rozpędzanie i hamowanie. Czechosłowacy rozwinęli tę technologię i zastosowali ją na ogromną skalę – charakterystyczny układ rozruchowy pracował w kolejnych generacjach tramwajów Tatry, które przez dziesięciolecia opanowały ulice miast Europy Środkowej i Wschodniej oraz Związku Radzieckiego.

Jeden z najpopularniejszych tramwajów świata

Tatra T3 weszła do produkcji na początku lat 60. XX wieku i szybko odniosła ogromny sukces. Łącznie powstało ponad 14 tysięcy wagonów różnych odmian tej rodziny, dzięki czemu „tetrójka” zapisała się w historii jako jeden z najliczniej produkowanych typów tramwajów na świecie. Przez dziesięciolecia wagony te były nieodłącznym elementem krajobrazu wielu miast Czechosłowacji i ZSRR, a także NRD, Jugosławii i Rumunii. Po licznych modernizacjach nierzadko można spotkać je w ruchu liniowym również dziś.

Egzemplarz znajdujący się we Wrocławiu to przedstawiciel odmiany T3SUCS – oznaczenie odnoszące się do wagonów przeznaczonych na rynek radziecki i czechosłowacki. Wyróżniały się one zmodyfikowanym systemem ogrzewania oraz układem siedzeń 2+1.

Tatra i polska „stopiątka” – dalecy krewni

Czechosłowacki wagon ma wspólne konstrukcyjne korzenie z produkowanym przez chorzowski Konstal tramwajem 105N i jego późniejszą, znacznie liczniejszą wersją 105Na. „Stopiątka” jest rozwinięciem konstrukcyjnym tramwajów typu 13N, będących w zasadzie wierną kopią Tatry T1. W efekcie po obu stronach granicy powstały tramwaje reprezentujące podobną epokę rozwoju komunikacji miejskiej, choć nieco różniące się rozwiązaniami technicznymi, wyglądem i charakterem.

O ile dla Czechów jednym z najbardziej rozpoznawalnych tramwajów stała się właśnie Tatra T3, o tyle w Polsce podobną rolę odegrała rodzina 105N/105Na. Popularne „stopiątki” przez dziesięciolecia stanowiły podstawę komunikacji tramwajowej w wielu polskich miastach i stały się najliczniejszą rodziną tramwajów eksploatowanych w kraju. Ich przedstawiciele do dziś wożą pasażerów także we Wrocławiu, choć obecnie są to wagony po daleko idących modernizacjach.

Przejazd specjalny

Sobotni przejazd rozpocznie się o godzinie 19:00 na przystanku Rynek, przy peronie w kierunku Galerii Dominikańskiej. Trasa poprowadzi przez centrum i śródmieście Wrocławia, a podczas podróży przewodnik opowie zarówno o mijanych miejscach, jak i o historii samego wagonu. Przejazd potrwa niecałą godzinę, a bilet kosztuje 10 zł. Nie obowiązują zapisy ani wcześniejsza rezerwacja miejsc – wystarczy pojawić się przed odjazdem na przystanku Rynek.