System kaucyjny na Dolnym Śląsku nabiera rozpędu. Wrocławianie coraz chętniej oddają butelki, ale problemów wciąż nie brakuje

System kaucyjny działa w Polsce od października 2025 roku i z miesiąca na miesiąc obejmuje kolejne sklepy oraz mieszkańców. Na Dolnym Śląsku widać już pierwsze wyraźne efekty – miliony zwróconych opakowań, rozwijającą się sieć punktów odbioru i coraz większe zainteresowanie mieszkańców. Dane pokazują jednak, że system wciąż jest w fazie dojrzewania, a jego największym wyzwaniem pozostaje wygoda korzystania i równomierna dostępność punktów zwrotu.

Od momentu uruchomienia systemu kaucyjnego wielu mieszkańców Wrocławia przyzwyczaiło się już do odkładania butelek i puszek zamiast wyrzucania ich do kosza. Zwrot opakowań stał się elementem codziennych zakupów, choć skala wykorzystania systemu nadal zależy od lokalnej infrastruktury oraz dostępności punktów odbioru.

System kaucyjny w Polsce – liczby robią wrażenie

Pierwsze miesiące funkcjonowania systemu pokazują, że zainteresowanie jest bardzo duże. Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska w całej Polsce działa już około 64 tys. punktów zbiórki, a konsumenci oddali 2,3 miliarda opakowań objętych kaucją. To pokazuje, że system w krótkim czasie stał się jednym z największych projektów związanych z gospodarką odpadami w kraju.

Warto jednak pamiętać, że dane regionalne pochodzą od poszczególnych operatorów, dlatego nie pokazują pełnego obrazu rynku. Pozwalają natomiast dobrze ocenić, jak rozwija się infrastruktura w konkretnych województwach.

Jak działa system kaucyjny we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku?

Na Dolnym Śląsku system staje się coraz bardziej widoczny. Mieszkańcy Wrocławia, Legnicy czy Wałbrzycha mogą oddawać opakowania zarówno w dużych supermarketach, jak i w coraz większej liczbie mniejszych sklepów.

Najczęściej wykorzystywanym sposobem zwrotu są automaty kaucyjne, czyli popularne butelkomaty.

Na Dolnym Śląsku zwroty jednego z operatorów systemu rozkładają się następująco

• 57,8% – automaty kaucyjne,
• 32,0% – zwrot ręczny przy kasie,
• 10,2% – zwrot z wykorzystaniem aplikacji.

Dlaczego na Dolnym Śląsku jest mniej zwrotów przez butelkomaty?

Na pierwszy rzut oka może wydawać się, że mieszkańcy regionu rzadziej korzystają z automatów. W rzeczywistości przyczyna jest bardziej złożona.

Średnia krajowa pokazuje, że automaty odpowiadają za około 67% wszystkich zwrotów, podczas gdy na Dolnym Śląsku jest to 57,8%. Nie oznacza to jednak, że w regionie funkcjonuje mniej punktów zbiórki czy że mieszkańcy nie chcą korzystać z systemu.

Z analizy wynika, że wpływa na to kilka czynników:

• większy udział małych sklepów, które częściej prowadzą ręczny odbiór opakowań,
• wysoki udział zwrotów przy kasie,
• możliwość korzystania z aplikacji,
• większe znaczenie wygody i bliskości sklepu niż samego automatu.

Dla mieszkańców znacznie ważniejsze okazuje się to, aby oddać butelkę podczas codziennych zakupów w sklepie położonym blisko domu niż specjalnie szukać supermarketu wyposażonego w butelkomat.

Małe sklepy zyskują nowych klientów

Interesującym zjawiskiem jest rosnąca rola niewielkich sklepów.

Na Dolnym Śląsku aż 15,3% wszystkich opakowań trafia do punktów o powierzchni poniżej 200 m². W całej Polsce średnia wynosi 13%, co oznacza, że lokalny handel radzi sobie nieco lepiej niż przeciętnie.

Dla właścicieli sklepów uczestnictwo w systemie staje się sposobem na zatrzymanie klientów. Osoba, która przychodzi odzyskać kaucję, często przy okazji robi zakupy. Sklepy, które nie uczestniczą w systemie, mogą natomiast stopniowo tracić część ruchu klientów.

Dlaczego system nadal nie działa idealnie?

Choć pierwsze wyniki są obiecujące, system wciąż zmaga się z problemami typowymi dla początkowej fazy wdrażania.

Największe wyzwania to:

• nierównomierna dostępność punktów zwrotu,
• ograniczona liczba automatów w części lokalizacji,
• konieczność ręcznej obsługi w wielu sklepach,
• okresowe awarie automatów.

Co ważne, nawet jeśli automat jest chwilowo niedostępny, sklep uczestniczący w systemie ma obowiązek przyjąć oznakowane opakowanie ręcznie, dzięki czemu konsument nie powinien zostać odesłany z pustymi rękami.

Co dalej?

Najbliższe lata będą kluczowe dla rozwoju systemu. Polska ma osiągnąć docelowo 90-procentowy poziom zwrotu opakowań, a pierwszą pełną ocenę skuteczności będzie można przeprowadzić po zakończeniu pełnego roku funkcjonowania systemu, czyli na początku 2027 roku.