Droga do szkoły ma znaczenie. O bezpieczeństwie i mobilności dzieci podczas Forum FEMA we Wrocławiu

Wrocław od kilku lat rozwija rozwiązania, które mają ułatwiać dzieciom i młodzieży poruszanie się po mieście bez samochodu. Powstają nowe chodniki i drogi rowerowe, uspokajany jest ruch w okolicach szkół, pojawiają się wyniesione przejścia dla pieszych i rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo rowerzystów. Miasto realizuje również program „Szkolna ulica” oraz działania edukacyjne zachęcające dzieci do aktywnej mobilności.

Nie wszystkie problemy można jednak rozwiązać samą infrastrukturą. Potrzebna jest również edukacja i rozmowa o tym, jak projektować bezpieczne drogi do szkół. Temu właśnie będzie poświęcone Forum Edukacji Mobilności Aktywnej FEMA, które 21 i 22 września odbędzie się we Wrocławiu.

Ile naprawdę zajmuje droga do szkoły?

Czy szkoła oddalona o kilometr od domu musi oznaczać samochodowy dowóz? Niekoniecznie. Opublikowany w 2026 roku przegląd 149 badań, obejmujących ponad 492 tys. dzieci z różnych części świata, pokazuje, że przeciętna aktywna podróż do szkoły jest stosunkowo krótka.

Dzieci, które chodziły do szkoły pieszo, pokonywały średnio około kilometra w 14 minut. Te, które wybierały rower, przejeżdżały przeciętnie 2,7 km w około 13 minut. Wraz z wydłużaniem się trasy liczba aktywnych podróży spadała. Autorzy badania wskazują więc około 15 minut jako praktyczny punkt odniesienia przy planowaniu aktywnej drogi do szkoły.

To niewiele, zwłaszcza jeśli spojrzeć na taki spacer szerzej. Kilkanaście minut ruchu rano i po lekcjach może być dla dziecka naturalną częścią codziennej aktywności. Dla rodziców oznacza natomiast mniej krótkich samochodowych kursów pod szkołę. Jest też korzyść dla samego miasta, ponieważ mniej samochodów oznacza mniejszy ruch i mniej lokalnych emisji.

W przypadku pojedynczego spaceru trudno oczywiście mówić o dużym wpływie na środowisko. Jeśli jednak podobny wybór podejmują codziennie tysiące osób, skala ma już znaczenie. Każda podróż, której nie trzeba odbyć samochodem, oznacza mniej spalonego paliwa, hałasu i emisji związanych z transportem.

Bezpieczna droga zaczyna się przed szkołą

O tym, czy dziecko będzie chodziło lub jeździło rowerem do szkoły, decyduje jednak nie tylko odległość. Ważne jest również to, jak rodzice oceniają bezpieczeństwo całej trasy.

Opublikowany w 2025 roku przegląd badań pokazuje, że o tym, jak dziecko dociera do szkoły, decyduje nie tylko odległość. Duże znaczenie ma również to, czy rodzice uważają drogę za bezpieczną. Im więcej obaw budzą ulice, skrzyżowania i okolice szkoły, tym rzadziej dzieci docierają do niej pieszo lub rowerem.

To ważna informacja także dla Wrocławia. Sam stojak rowerowy przed szkołą nie wystarczy, jeśli kilka ulic wcześniej dziecko musi przejechać przez niebezpieczne skrzyżowanie albo poruszać się ruchliwą ulicą bez odpowiedniej infrastruktury.

Dlatego projektowanie bezpiecznej drogi do szkoły powinno zaczynać się nie przy szkolnej bramie, ale znacznie wcześniej na trasie, którą dziecko pokonuje z domu.

Strefa 30 działa. Ale sam znak działa gorzej

Jednym z najważniejszych elementów bezpiecznej drogi do szkoły jest ograniczenie prędkości samochodów. Badania pokazują, że strefy z ograniczeniem prędkości do 30 km/h mogą realnie poprawiać bezpieczeństwo.

Metaanaliza opublikowana w 2026 roku wykazała średni spadek liczby wypadków o 17 proc. oraz liczby rannych o 18 proc. Rzeczywiste prędkości pojazdów zmniejszały się średnio o 4,68 km/h.

Jest jednak istotna różnica między ograniczeniem prędkości a rzeczywistym uspokojeniem ruchu. Najlepsze efekty przynosiły rozwiązania, w których znak „30” był wsparty fizycznymi zmianami na ulicy. Progi zwalniające, wyniesione przejścia, separatory czy zmiana geometrii jezdni sprawiają, że kierowca rzeczywiście musi zwolnić.

Wrocław korzysta z takich rozwiązań coraz częściej, szczególnie na ulicach osiedlowych oraz w pobliżu szkół i przedszkoli. W 2026 roku w ramach pakietu uspokajania ruchu o wartości ponad 725 tys. zł nowe rozwiązania pojawiły się na kilkunastu ulicach. Progi zamontowano m.in. na Osinieckiej, Ślicznej i Częstochowskiej. Przy przedszkolu przy ul. Pięknej zastosowano natomiast progi i separatory parkingowe.

Takie rozwiązania zastosowano również na Pilczycach i Kozanowie, w sąsiedztwie szkół przy ul. Dokerskiej i Koszykarskiej. Pojawiły się tam m.in. wyniesione przejścia dla pieszych, progi zwalniające i fizyczne zabezpieczenia przestrzeni dla pieszych.

Rowerzysta potrzebuje ciągłej trasy

Podobna zasada dotyczy infrastruktury rowerowej. Dziecko nie potrzebuje kolejnego krótkiego odcinka ścieżki rowerowej, który kończy się w miejscu, gdzie zaczyna się najbardziej problematyczna część trasy. Potrzebuje bezpiecznego i możliwie ciągłego połączenia.

Opublikowany we wrześniu 2026 roku przegląd 104 badań dotyczących bezpieczeństwa infrastruktury rowerowej wskazuje, że z poprawą bezpieczeństwa najbardziej konsekwentnie wiążą się fizycznie oddzielone drogi rowerowe. Szczególnej uwagi wymagają natomiast skrzyżowania oraz miejsca, w których wydzielona infrastruktura nagle się kończy.

To również jeden z kierunków rozwoju infrastruktury we Wrocławiu. Przy przebudowie ul. Zwycięskiej planowane są dwukierunkowe drogi rowerowe po obu stronach ulicy, chodniki, przejazdy rowerowe oraz nowe i przebudowane przejścia dla pieszych.

Takie podejście jest ważne nie tylko dla osób, które traktują rower jako sposób spędzania wolnego czasu. Dla ucznia rower może być po prostu środkiem transportu – podobnie jak dla dorosłego samochód czy komunikacja miejska.

Wrocław uczy dzieci korzystać z miasta

Infrastruktura to jednak tylko jedna strona całego zagadnienia. Druga to umiejętności.

Dziecko może mieć do dyspozycji chodnik, przejście dla pieszych i drogę rowerową, ale nadal musi wiedzieć, jak bezpiecznie z nich korzystać. Dlatego edukacja dotycząca ruchu drogowego powinna być praktyczna i dostosowana do realnych sytuacji, z którymi młody człowiek spotka się na ulicy.

Wrocław ma już w tym zakresie kilka własnych doświadczeń. W Rowerowym Maju 2026 uczestniczyło ponad 38 tys. dzieci z 202 szkół i przedszkoli. Miasto prowadzi także zajęcia dotyczące bezpiecznego poruszania się rowerem oraz przygotowania do egzaminu na kartę rowerową.

Od 2022 roku uczniowie wrocławskich szkół podstawowych mogą zdawać egzamin na kartę rowerową w formule nawiązującej do rozwiązań stosowanych w Holandii. Zamiast ograniczać się do szkolnego boiska, dzieci sprawdzają swoje umiejętności w normalnym ruchu ulicznym. Jest to część programu „Młodzi – aktywnie zMOBILizowaNI”, którego celem jest promowanie aktywnej mobilności i zmiana przyzwyczajeń transportowych najmłodszych mieszkańców.

To ważne, bo bezpieczeństwa na drodze nie da się nauczyć wyłącznie z podręcznika. Dziecko musi mieć okazję przećwiczyć zachowanie w sytuacji, która rzeczywiście może wydarzyć się podczas jego codziennej drogi do szkoły.

„Szkolna ulica” ogranicza samochody przed szkołą

Jednym z rozwiązań, które mają poprawić bezpieczeństwo bezpośrednio przed szkołami, jest program „Szkolna ulica”. We Wrocławiu na pół godziny przed rozpoczęciem lekcji fragment ulicy przed szkołą zostaje wyłączony z normalnego ruchu samochodowego. Programowi towarzyszą badania ruchu oraz ankiety wśród dzieci i rodziców.

Doświadczenia zagraniczne pokazują, że takie rozwiązanie może bardzo skutecznie ograniczyć ruch samochodowy w bezpośrednim sąsiedztwie szkoły. W Bradford w Wielkiej Brytanii wprowadzenie School Streets zmniejszyło liczbę samochodów przy części szkół o 60–90 proc., a w jednym przypadku nawet o 94–95 proc. Nie oznaczało to jednak automatycznie, że więcej dzieci zaczęło chodzić lub jeździć do szkoły rowerem.

Wniosek jest istotny: zamknięcie ulicy przed szkołą może poprawić bezpieczeństwo, ale nie zastąpi dobrej infrastruktury na całej trasie.

Bezpieczeństwo wymaga zarówno infrastruktury, jak i edukacji

I właśnie dlatego potrzebne są inicjatywy takie jak Forum Edukacji Mobilności Aktywnej FEMA. O bezpieczeństwie na drodze trzeba mówić stale – szczególnie gdy dotyczy ono dzieci, które dopiero uczą się samodzielnie korzystać z miejskiej przestrzeni.

FEMA odbędzie się we Wrocławiu 21–22 września 2026 roku. Samorządowcy, eksperci, nauczyciele i przedstawiciele administracji publicznej będą rozmawiać m.in. o bezpiecznych drogach do szkół, uspokajaniu ruchu, edukacji pieszej i rowerowej oraz przygotowaniu dzieci do samodzielnego poruszania się po mieście.

Takie spotkania są potrzebne również dlatego, że pozwalają spojrzeć na bezpieczeństwo z kilku stron jednocześnie. Badania pokazują, gdzie pojawiają się problemy. Mieszkańcy mogą wskazać miejsca, w których brakuje chodnika, przejścia, drogi rowerowej czy odpowiedniego uspokojenia ruchu. Samorząd może natomiast przekładać te informacje na konkretne inwestycje.

Ostatecznie chodzi o prostą rzecz: dziecko powinno mieć możliwość dotarcia do szkoły inaczej niż samochodem, jeśli odległość na to pozwala.

Kilometr spaceru czy kilka kilometrów jazdy rowerem może być codzienną dawką ruchu, okazją do zdobywania samodzielności i sposobem na ograniczenie liczby samochodów na ulicach. Żeby jednak taki wybór był możliwy, miasto musi stworzyć warunki, w których rodzic będzie mógł powiedzieć: „tak, tędy moje dziecko może bezpiecznie pójść samo”.

Udział jest bezpłatny. Obowiązuje wcześniejsza rejestracja na https://fema.wroclaw.pl/.