Na Politechnice Wrocławskiej pracują nad nowymi sposobami leczenia choroby Alzheimera

Zespół dr. hab. inż. Marcina Poręby, prof. uczelni zamierza opracować nową klasę terapeutyków, którymi będą koniugaty przeciwciało-lek (ang. antibody–drug conjugates, ADCs).

Sukces badań mógłby dać szansę na leczenia choroby Alzheimera, która dotyka milionów ludzi na całym świecie. Obecnie dostępne terapie skupiają się przede wszystkim na leczeniu objawowym i mają ograniczoną skuteczność w spowalnianiu progresji choroby. Metoda nad którą pracują wrocławscy naukowcy zakłada innowacyjne podejście, które łączy precyzję celowania w chorobę w oparciu o przeciwciała ze skutecznością małocząsteczkowych leków.

– Opracowywane przez nas koniugaty będą celowały w patologiczne cechy (tzw. punkty uchwytu) charakterystyczne dla choroby Alzheimera – mówi prof. Marcin Poręba i dodaje, że wcześniej – we współpracy z zespołem prof. Urszuli Wojdy z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego Polskiej Akademii Nauk w Warszawie – przeprowadzone zostaną testy oceniające skuteczność i bezpieczeństwo tych badań.

Koniugaty przeciwciało-lek to rodzaj terapii celowanej, która już wykazała ogromny potencjał w onkologii. Składają się z trzech głównych komponentów: przeciwciała, łącznika i leku. Przeciwciało pełni podwójną rolę ponieważ z jednej strony jest terapeutykiem, a z drugiej służy jako nośnik dla wielokrotnie bardziej toksycznego leku. Z lekiem przeciwciała połączone są łącznikiem, np. peptydem, który ulega degradacji w środowisku nowotworu i uwalnia lek.

– Nasze koniugaty będą celować w białka zaangażowane w progresję choroby, takie jak złogi/blaszki amyloidowe (Aβ) i splątki tau – wyjaśnia prof. Poręba. – Te patologiczne białka gromadzą się w mózgu pacjenta z chorobą Alzheimera, prowadząc do stanów zapalnych, dysfunkcji synaptycznej i śmierci neuronów.

Innowacyjnym podejściem w projekcie jest proponowane połączenie terapeutycznego przeciwciała z silnym lekiem w celu zwiększenia skuteczności terapeutycznej. – Aby dodatkowo poprawić wydajność dostarczania leku i zminimalizować toksyczność poza miejscem docelowym, przeciwciało połączymy z lekiem za pomocą peptydów, które będą uwalniane jedynie w pobliżu blaszek amyloidowych czy splątek tau – opisuje badacz z Politechniki Wrocławskiej i dodaje, że do tego celu wykorzystane zostaną enzymy, zwane proteazami.

Opracowanie koniugatów przeciwciało-lek dla choroby Alzheimera może więc dać potencjalnie nowe możliwości dla leczenia tej wyniszczającej choroby. Projekt naukowców Politechniki Wrocławskiej jest bardzo innowacyjny, a co za tym idzie także ryzykowny. Nie ma też żadnych dostępnych badań na temat zastosowania ADCs w chorobie Alzheimera.

– Wygląda na to, że jesteśmy pierwsi na tym polu badawczym – podsumowuje prof. Marcin Poręba.

Naukowiec z Wrocławia skonsultował już swoje plany z chemikami, neurobiologami, neurofarmakologiami i specjalistami od obrazowania tkanek mózgu: prof. Urszulą Wojdą z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN w Warszawie, prof. Piotrem Mydelem z Uniwersytetu w Bergen oraz dr Natalią Małek-Chudzik z Wydziału Chemicznego Politechniki Wrocławskiej. Na realizację projektu „Pierwsze koniugaty przeciwciało-lek w terapii choroby Alzheimera” prof. Marcin Poręba otrzymał grant Sonata Plus od Narodowego Centrum Nauki w wysokości niemal 5 mln zł.