“Zdrowe życie wrocławian: drzewa, oddech, cisza i spokój” – to hasło drugiej debaty z cyklu „Wrocław – miasto, które się liczy”. Wzięły w niej udział przedstawicielki samorządu województwa, urzędu miejskiego, rad osiedli i ruchów społecznych. Kolejne spotkanie, dotyczące parkingów, odbędzie się pod koniec marca.

Sobotnie wydarzenie, transmitowane na platformach Facebook i YouTube, zorganizowały Fundacja Wroclife oraz Centrum Historii Zajezdnia.

Naszym tematem jest zdrowie mieszkańców Wrocławia, ale w kontekście ekosystemu przyrody, czyli otoczenia, w którym żyjemy: czystego powietrza, obecności zieleni, ale też czynników takich jak hałas i światło. Wszystkie te elementy mają codzienny wpływ nie tylko na naszą kondycję fizyczną, ale i samopoczucie i to, jak odczuwamy komfort mieszkania w mieście i naszą wewnętrzną równowagę – rozpoczęła spotkanie prezes Fundacji Wroclife Małgorzata Burnecka.

Hałas – zanieczyszczenie, z którego nie zdajemy sobie sprawy

Uczestniczkami spotkania były osoby, które mają wpływ na kierunki rozwoju ekosystemu miasta – czy to przez pełnione funkcje, czy też przez swoje zaangażowanie w kwestie przyrody. W debacie wzięły udział Joanna Nawrot, przewodnicząca Zarządu Osiedla Osobowice-Rędzin i wiceprezeska Wrocławskiego Forum Osiedlowego; Małgorzata Piszczek, przyrodniczka, architektka krajobrazu i członkini Społecznej Rady Parku Grabiszyńskiego; Katarzyna Szymczak-Pomianowska, dyrektor Departamentu Zrównoważonego Rozwoju Urzędu Miejskiego Wrocławia oraz dr Teresa Marcinów, pełnomocnik Marszałka Województwa Dolnośląskiego ds. Ekologii i Ochrony Klimatu.

Pierwszym z poruszonych tematów było zanieczyszczenie hałasem – „cichym zjadaczem spokoju”. O swoich doświadczeniach opowiedziała Joanna Nawrot, gdyż, jak wspomina, budowa Autostradowej Obwodnicy Wrocławia dała się we znaki mieszkańcom osiedla, na którym żyje i działa.

Hałas nie zawsze jest tym zanieczyszczeniem środowiska, z którego zdajemy sobie sprawę. To taki nasz cichy zjadacz spokoju. Na naszym osiedlu problemem jest Autostradowa Obwodnica Wrocławia. W okolicy mostu Rędzińskiego, przy zjeździe na Lipę Piotrowską, ze względu na zmianę przepisów dotyczącą poziomu hałasu, postawiono kilka ekranów akustycznych mniej, niż zaplanowano. I to powoduje, że Rędzin jest narażony na monotonny i ciągły hałas, z różnym natężeniem o różnych porach dnia – tłumaczyła Joanna Nawrot.

Podczas debaty zostały zaprezentowane wyniki badań przeprowadzonych wśród 120 radnych osiedlowych obecnej kadencji. 77% ankietowanych uznało, że na ich osiedlu istnieją czynniki bezpośrednio odpowiedzialne za zanieczyszczenie hałasem. Najbardziej uciążliwy okazuje się ruch samochodowy.

Pomocą w rozwiązaniu problemu mogą być zielone ekrany akustyczne, a także inne podejście do oczyszczania terenów przydrożnych z roślinności.

– Ściany obsadzone bluszczami lepiej tłumią hałas a także zwiększają powierzchnię biologicznie czynną miasta – mówiła Małgorzata Piszczek, przyrodniczka. – Tworzą trzeci wymiar zieleni, którego nam ciągle brakuje. Dobrym pomysłem może być także „projektowanie przez zaniechanie” – czyli rezygnacja z wykaszania okolic dróg i autostrad. W miejscach takich, jak okolice AOW naturalne zadrzewienie i zakrzaczenie mogłoby się sprawdzić do tłumienia hałasu.

„Wolę mówić o miejskiej przyrodzie, nie o miejskiej zieleni”

W kolejnej części spotkania przyrodniczka wyjaśniała, jakie znaczenie mają w przestrzeni miejskiej różne formy ekosystemów.

Jestem przyrodniczką więc wolę mówić o miejskiej przyrodzie, a nie o miejskiej zieleni – opowiadała Małgorzata Piszczek. – Jej najważniejsze formy to te, które najmniej dostrzegamy, które są dla nas najbardziej oczywiste, a jednocześnie nie zauważamy, kiedy ich ubywa. To lasy, łąki, murawy czy szuwary, tzw. zieleń spontaniczna, które wyrasta, kiedy nie patrzymy. Jest ważna, bo wspiera różnorodność biologiczną. Wielowarstwowa zieleń tworzy habitaty dla zwierząt i dla grzybów, adaptuje miasto do zmian klimatu, chroniąc glebę i retencjonując wodę i sekwencjonując dwutlenek węgla.

– Naturalna, spontaniczna zieleń jest tym, co należy chronić – zgodziła się Katarzyna Szymczak-Pomianowska– Podejmujemy kroki w tym kierunku, chociażby zmieniając politykę koszenia. Wysiewamy nasiona łąk kwietnych, aby mieszkańcy przyzwyczajali się do zieleni na nieco wyższym poziomie. Trwa inwentaryzacja przyrodnicza Pól Osobowickch, jesteśmy w procesie podejmowania decyzji, czy utworzyć z tego obszaru teren chroniony. Prezydent Sutryk wystąpił także do Generalnego Dyrektora Lasów Państwowych, aby Las Mokrzański był traktowany jako las ochronny. Miasto popiera głos mieszkańców.

Walka ze smogiem – wszystkie ręce na pokład!

Jednym z największych zagrożeń dla zdrowia mieszkańców jest smog. Zgadza się z tym 92% radnych, którzy wzięli udział w ankiecie. Za główną przyczynę zanieczyszczeń powietrza postrzegane są piece węglowe.

Katarzyna Szymczak-Pomianowska podkreślała, jak duża jest rola rad osiedli w walce o jakość powietrza w mieście.

Nie jesteśmy w stanie, jako pracownicy urzędu, być na 48 osiedlach, bo nie mamy takich mocy przerobowych. Rady osiedli to nasz mocny partner lokalny. Jesteśmy w największym procesie walki ze smogiem, jaki miał dotąd miejsce we Wrocławiu. Mimo ogromnych środków zaangażowanych w program wymiany pieców, i tak nie jest łatwo. Mamy jeszcze około 18 tysięcy lokali, w których trzeba zmienić formę ogrzewania. I tu bardzo liczymy na wsparcie rad osiedli, które są agendą miejską w terenie – znają osiedle, znają ludzi, wiedzą, jak do nich dotrzeć. Rola rad osiedli jest nie do przecenienia. Jesteśmy też otwarci na inne podmioty – organizacje pozarządowe, lokalnych liderów – które mogłyby nas wesprzeć. Dostarczymy im wiedzy i narzędzi. Ten rok przebiega pod hasłem „wszystkie ręce na pokład!”.

Dr Teresa Marcinów tłumaczyła, że kluczowym problemem, związanym z jakością powietrza, jest tzw. niezorganizowana emisja.

Rozwiązaniem tego problemu jest wykorzystanie sieci ciepłowniczej tam, gdzie tylko jest to możliwe. A tam, gdzie jest to niemożliwe, rozwiązaniem mogą być lokalne kotłownie gazowe, zasilające poszczególne osiedla. To działania, które warto promować – wyjaśniała Teresa Marcinów.

Aby zamierzenia mogły zostać zrealizowane, bardzo ważne jest zaangażowanie instytucji publicznych w temat ochrony środowiska.

Obowiązują nas różne uregulowania: na szczeblu europejskim, państwowym, a dopiero potem schodzimy na niższe poziomy – tłumaczyła Teresa Marcinów.  – Jeśli chodzi o samorząd, zależałoby mi na jak największym integrowaniu i łączeniu działań. Antagonizowanie nie służy pozytywnemu działaniu. Tego typu dyskusje, jak ta dzisiejsza, są niezwykle ważne. Trzeba rozmawiać jak najwięcej, a potem wypracowane w ramach debat pomysły, wcielać w życie – mówiła przedstawicielka dolnośląskiego urzędu marszałkowskiego.

Teresa Marcinów zaznaczała także, że część inicjatyw wdrażanych we Wrocławiu można w łatwy sposób przenieść na pozostałe części województwa dolnośląskiego.

Dolnośląska Autostrada Rowerowa albo wspaniale rozwijany transport publiczny, głównie przez Koleje Dolnośląskie, to działania, które są bardzo dobrym przykładem tego, co dzieje się w całym regionie.

Pełny zapis debaty można znaleźć na kanale YouTube.

“Wrocław – miasto, które się liczy”

Harmonogram debat online:

23 stycznia 2021: Przemieszczanie się wrocławian: indywidualnie i zbiorowo, po torach, rowerem, pieszo, samochodem i autobusem

27 lutego 2021: Zdrowe życie wrocławian: drzewa, oddech, cisza i spokój

27 marca 2021: Parkowanie we Wrocławiu: przestrzeń i koszty

24 kwietnia 2021: Usprawnienie wrocławskich osiedli: profesjonalizacja, finansowanie, integracja społeczna

Organizatorzy projektu:

Centrum Historii Zajezdnia: Powołane, by ocalić ważne momenty doświadczenia historycznego. Wysłuchuje się i spisuje opowieści ludzi, którzy ponad 60 lat temu przybyli do zachodniej Polski i zapoczątkowali nową tożsamość tych ziem. Niecodzienne i niezwykle cenne relacje są podstawą do atrakcyjnego opowiadania najnowszej historii. Projekty realizowane przez Centrum Historii Zajezdnia są ważnym głosem w sprawach dotyczących historii naszego regionu, a poprzez upowszechnianie tego dorobku pobudza mieszkańców do refleksji i daje szansę poznania, zrozumienia i polubienia minionych 6 dekad.

Fundacja Wroclife: Powstała, by promować aktywną działalność społeczną i dobroczynną oraz wspierać niezależne dziennikarstwo we Wrocławiu. Misją Fundacji jest współtworzenie i promowanie niezależnych treści bogatych w sprawy ważne dla społeczności lokalnych, organizacji charytatywnych, osiedlowych aktywistów i pasjonatów. Opracowuje materiały dziennikarskie, publicystyczne i popularnonaukowe dotyczące Dolnego Śląska (artykuły, raporty, przewodniki, mapy, analizy) współpracując z lokalnymi mediami, społecznikami, NGO-sami i instytucjami.

Partnerzy społeczni projektu:

Towarzystwo Upiększania Miasta Wrocławia: Zajmuje się estetyką Wrocławia, jego architekturą i urbanistyką, ale także głównymi problemami, z którymi boryka się stolica Śląska: niewydolną komunikacją i nieustaloną tożsamością miasta.

Wrocławskie Forum Osiedlowe: To miejsce współpracy i wymiany informacji z wrocławskich Osiedli. Tu tętni lokalne życie, promowane są wydarzenia, inicjatywy i szeroka działalność samorządów Osiedli.

Partnerzy instytucjonalni projektu:

Instytut Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego

Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Urząd Miejski Wrocławia