Okolice Placu Grunwaldzkiego znane są głównie z ośrodków akademickich, ważnego węzła komunikacyjnego oraz wyrastających jak grzyby po deszczu biurowców. Mało kto ma świadomość, że Plac Grunwaldzki to także nazwa osiedla na którym żyje 14 tysięcy mieszkańców. Grupa aktywistów z Fundacji Ładne Historie od 2019 roku działa na rzecz lokalnej społeczności. Od lutego 2021 roku, wspólnie z Wrocławską Spółdzielnią Socjalną, będą tworzyć przy ul. Skłodowskiej – Curie nowe centrum integrujące mieszkańców. Miejsce, które będzie wspierało ich aktywność, a także służyło pomocą organizacjom pozarządowych i innym podmiotom, które chcą działać na osiedlu.

Na kształt obecnego Placu Grunwaldzkiego największy wpływ miały lata drugiej wojny światowej. W roku 1945 Armia Czerwona zajęła lotnisko na podwrocławskim Gądowie – ostrzeliwani we Wrocławiu Niemcy stracili możliwość zaopatrywania się drogą lotniczą. Szef wrocławskiej NSDAP, Karl Hanke, podjął decyzję o budowie lotniska w centrum miasta – na pas startowy wyznaczono teren między Mostem Grunwaldzkim a Mostem Szczytnickim. Przylegające do ulicy budynki zrównano z ziemią. Z naprędce budowanego lotniska wystartowało tylko kilka samolotów – kilka tygodniu po zakończeniu budowy, w maju 1945, ogłoszono kapitulację Wrocławia. Na rozległym, opustoszałym terenie w latach pięćdziesiątych znajdowało się ogromne targowisko. Ze zgliszczy jako pierwsze zaczęły wyrastać budynki uczelni – należące do Politechniki Wrocławskiej D1 i D2, położone przy ulicy Grunwaldzkiej, potem akademiki Uniwersytetu Wrocławskiego: Dwudziestolatka i Parawanowiec oraz Uniwersytetu Przyrodniczego: Centaur i Talizman. Złote czasy dla architektury osiedla to lata siedemdziesiąte: wtedy powstały unikatowe dzieła polskiego brutalizmu: zaprojektowane przez małżeństwo Barskich akademiki Kredka i Ołówek oraz kompleks usługowo – mieszkalny Manhattan, zaprojektowany przez Jadwigę Grabowską – Hawrylak. W latach współczesnych niezabudowane działki, nie będące własnością uczelni wyższych, zostały wykorzystane pod zabudowę komercyjną – biurowce i centrum handlowe.

fot. Marta Sobala

Inspiruje nas osiedle

Osiedle Plac Grunwaldzki wyznaczają od strony północnej ulica Grunwaldzka i Sienkiewicza, od zachodu ulica Wyszyńskiego a od wschodu i południa – korytarz Odry. Podczas trwania typowego roku akademickiego codziennie przyjeżdża tam także kilkaset tysięcy studentów, z Polski i z zagranicy. W biurowcach pracuje tysiące pracowników korporacji. Jak pracować w tak zróżnicowanym miejscu?

– Jako Fundacja od początku zajmowaliśmy się działalnością kulturalną a to miejsce jest dla nas bardzo stymulujące, ze względu na swoją historię i architekturę – mówi Maria Zięba, członkini Fundacji Ładne Historie. – Realizujemy działania na terenie całego Dolnego Śląska a prywatnie część z nas mieszka akurat w okolicach Placu Grunwaldzkiego. Pewnego dnia zaproszono nas do współorganizacji wydarzenia towarzyszącego odsłonięciu muralu przy ulicy Łukasiewicza. Zapraszaliśmy mieszkańców pukając do ich drzwi. Zrobiliśmy piknik na którym Robin Nas, artysta wykonujący mural, mógł ich poznać – malował przecież mural w najbliższej przestrzeni. Dzień wcześniej, na skwerze przy muralu, przygotowaliśmy, wspólnie ze Studiem Zakwas, warsztaty ceramiczne. Lepiliśmy z sąsiadami talerze, które wykorzystaliśmy podczas pikniku. Po tym wydarzeniu nie mieliśmy już wątpliwości – chcemy pracować na Placu Grunwaldzkim.

źródło: fanpage Plac Grunwaldzki OD NOWA

Historie z Placu Grunwaldzkiego

Fundacja Ładne Historie działa od 2016 roku na terenie Dolnego Śląska. Powołała ją grupa artystów, kuratorów sztuki i działaczy społecznych. Organizacja  przeprowadziła już szereg działań dla mieszkańców osiedla. Do połowy listopada, w każdą sobotę, na podwórku między ulicami Sienkiewicza, Górnickiego, Benedyktyńską i Sępa-Szarzyńskiego, odbywały się zajęcia dla dzieci. Były to między innymi warsztaty muzyczne, plastyczne, zabawa z bańkami mydlanymi a także tworzenie budowli z kartonów. Jesienią ubiegłego roku przeprowadzili ponad 200 godzin zajęć wyrównawczych dla dzieci ze Szkoły Podstawowej numer 12. Fundacja działa w ramach SCAL Wrocław, Sieci Centrów Aktywności Lokalnej, reprezentując tam osiedle Plac Grunwaldzki.

W grudniu odbyły się trzy wydarzenia sieciujące – Poznajmy się OD NOWA!. Pierwsze przeznaczone było dla podmiotów działających na osiedlu, drugie – dla wszystkich mieszkańców, zainteresowanych rozwojem społeczności lokalnej, a trzecie – dla rodziców. Okazuje się, że Plac Grunwaldzki przyciąga osoby zainteresowane architekturą i lokalnymi historiami. Największe zainteresowanie uczestników wzbudziły osiedlowe opowieści.

Studiuję dziennikarstwo i komunikację społeczną – mówi Nikola Salacz, jedna z uczestniczek warsztatów. – Od kilku lat moje życie skupia się w okolicach Placu Grunwaldzkiego – tutaj studiuję, robię zakupy, spotykam się ze znajomymi. Bardzo interesują mnie relacje mieszkańców i architektury, otoczenia. Plac cały czas się zmienia – od lat siedemdziesiątych nieustannie powstają nowe budynki, w różnych stylach architektonicznych, o różnym przeznaczeniu. Ciekawi mnie, jak zmieniająca się przestrzeń, wpłynęła na ludzi, którzy w niej żyją – jakie emocje im towarzyszą, czy są zadowoleni? Mam nadzieję, że w ramach działań w Centrum uda mi się zrealizować swoje pomysły.

We wrześniu 2020 roku Fundacja przeprowadziła badania „wydobywcze” mieszkanki i mieszkańcy zostali zaproszeni, aby podzielić się swoimi wspomnieniami i zdjęciami z osiedla. Grupa wolontariuszy przeprowadziła dziesiątki rozmów, przekazano także wiele zdjęć, z których powstanie „Fotograficzne archiwum Osiedla Plac Grunwaldzki”.

źródło: fanpage Plac Grunwaldzki OD NOWA

Zajęcia kreatywne, wsparcie dla NGO i lokalnych działaczy

Czego można spodziewać się po nowym centrum?

Nie mamy zamkniętego, zaplanowanego programu – mój Maria Zięba. – Mamy swoje autorskie pomysły ale jest to koncepcja otwarta na inicjatywy innych – chcemy, aby był on tworzony razem z mieszkańcami. W pierwszej kolejności zajmujemy się edukacja kulturalną. Będzie bogata oferta spędzania czasu wolnego, zajęcia świetlicowe dla dzieci. Planujemy dużo działań twórczych. Inspiruje nas sama przestrzeń Placu Grunwaldzkiego – mamy w planach utworzenie pracowni kreatywnych, które będą skupiać się na strukturze tego miejsca. Dzieciom zaproponujemy nieszablonowy sposób poznawania architektury i zagospodarowania przestrzeni publicznej, projektowania czy historii. Otworzymy pracownię dla studentów – gdzie będą badać osiedle ale też tworzyć nowe koncepcje. Mieszkańcy będą mogli zaangażować się w działania plenerowe, wycieczki z przewodnikiem, spotkania, pogłębianie swojej wiedzy o okolicy. 

Operatorem centrum organizacji pozarządowych przy Curie Skłodowskiej 63 A będzie Wrocławska Spółdzielnia Socjalna, która do współpracy zaprosiła inne organizacje między innymi Fundację Ładne Historie i Towarzystwo Pomocy Im.św. Brata Alberta – Koło Wrocławskie. W ten  sposób powstaje ciekawa oferta adresowana do mieszkańców  Osiedla Plac Grunwaldzki.  W planach jest uruchomienie punkt bezpłatnych porad prawnych, warsztat i punkt wymiany sąsiedzkiej. Do dyspozycji mieszkańców będą sale warsztatowe i konferencyjne,  w których organizowane będą spotkania i szkolenia dla dzieci, seniorów i innych zainteresowanych ofertą Centrum. Wsparcie znajdą również lokalni działacze społeczni– osoby starające się o mikrogranty czy WBO, młode organizacje, stawiające pierwsze kroki. Początek działań zaplanowany jest na luty 2021 roku.