Jaka jest droga do neutralności klimatycznej? Jakie są wyzwania w obszarze ochrony powietrza? W czwartek, 9 września najwięksi specjaliści z kraju próbowali odpowiedzieć na te pytania podczas jednego z paneli XXX Forum Ekonomicznego.

„Na drodze do neutralności klimatycznej – wyzwania w obszarze ochrony powietrza” to tytuł jednego z ponad 400 spotkań merytorycznych podczas zakończonego wczoraj XXX Forum Ekonomicznego w Karpaczu. W dyskusji o ratunku dla naszego klimatu brali udział: Bartłomiej Orzeł – Pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów ds. Programu „Czyste powietrze”, Paweł Mirowski – Zastępca Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, prof. Piotr Szymański z Katedry Ekonomiki i Organizacji Przedsiębiorstwa Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu oraz dr Maciej Zathey – Dyrektor Instytutu Rozwoju Terytorialnego. Rozmowę z ekspertami prowadziła dr Małgorzata Burnecka – prezes Fundacji Wroclife.

fot. Gaja Tyralska

Neutralność klimatyczna

Rok 2050 jest dla neutralności klimatycznej wyznaczony jako rok graniczny. Czy możliwe jest, aby realizacja wyznaczonych w tym obszarze zadań nastąpiła szybciej?

Wydaje się, że czeka nas żołnierski marsz i wybór jak najkrótszej drogi do celu, aby nasze dzieci miały szansę myśleć o możliwie stabilnej przyszłości swoich dzieci, żeby nasze pokolenie nie zapisało się na kartach historii jako to niechlubne, a nawet przeklęte, jako to, które nie potrafiło podjąć właściwych decyzji we właściwym czasie – mówiła dr Małgorzata Burnecka z Fundacji Wroclife.– Dotarliśmy do punktu, w którym ta droga powinna być jak najkrótsza. Dotarliśmy do abstrakcyjnego punktu w historii ludzkości, w którym rozmawiamy o tym, że powietrze trzeba chronić. Chronić, niczym wymierający gatunek – dodaje.

Eliminacja procesów spalania w naszych domach

– Jeśli mówimy o problemie globalnego ocieplenia, to oddzieliłbym go jednak od problemu zanieczyszczenia powietrza. Tematy są zbieżne i zazębiają się w wielu aspektach, ale w przypadku emisji gazów cieplarnianych głównym winowajcą jest przemysł – energetyka oparta na węglu i spalaniu paliw kopalnych – powiedział Bartłomiej Orzeł – Wszyscy wiemy, że w 70-80% za problem niskiej jakości powietrza w Polsce odpowiada sektor komunalno-bytowy. Kopciuchów w Polsce jest coraz mniej, ponieważ od 2017 roku nie ma możliwości ich instalowania. – Paliwo gazowe jest najbardziej optymalnym paliwem, które możemy wykorzystać w procesie transformacji i walki o jakość powietrza. Jest to paliwo przejściowe, ponieważ docelowym modelem ogrzewnictwa w Unii Europejskiej będzie pompa ciepła spięta z fotowoltaiką – uzupełnił.

Nie tylko domy jednorodzinne są emiterami. Tak jak w przypadku Dolnego Śląska czy Śląska bardzo duża koncentracja zanieczyszczeń w obszarach śródmiejskich to domy wielorodzinne.

– W Polsce mamy chaotyczną zabudowę, która utrudnia realizację inwestycji infrastrukturalnej, która podwyższa koszty jakiejkolwiek inwestycji obsługujących dany teren. Wydaje się, że największym wyzwaniem w okresie przejściowym jest jak najszybsze przygotowanie systemu integrującego planowanie energetyczne z planowaniem przestrzennym wtrącił dr Maciej Zathey.

Badania przeprowadzone przez zespół z SGH wykazują, że w Polsce nie dzieje się zbyt dobrze. Luka inwestycyjna w zakresie odnawianej energii w 2014 roku była szacowana w stosunku do liderów europejskich na poziomie 4 lat. Dziś, zdaniem ekspertów, jest to już ponad 30 lat – zaznaczył prof. Piotr SzymańskiTe opóźnienia wynikają ze spraw legislacyjnych, ponieważ potencjał społeczny jest w nas ogromy. W budynkach wielorodzinnych mieszka ok. 16 milionów mieszkańców, a oni są dziś wykluczeni z procesów transformacyjnych. Jeśli realizują tego typu inwestycje, jak np. znana w Polsce wrocławska elektrownia słoneczna zrealizowana przez spółdzielnię mieszkaniową Wrocław Południe, to mogą wykorzystywać tę energię tylko do części wspólnych, co jest niezrozumiałe dla osób tam mieszkających. – dodał.

Gra zespołowa

Gdy stawką jest walka o wyjście z kryzysu klimatycznego, należałoby się zastanowić, czy nie powinnyśmy skupić się na pracy zespołowej.

– Na ile udaje się współpracować w zakresie realizacji naszego wspólnego celu z różnymi grupami społecznymi: od pojedynczych mieszkańców, przez wspólnoty lokalne, spółdzielnie mieszkaniowe czy rady osiedli? – pytała dr Burnecka. W jaki sposób angażowane są do współpracy organizacje pozarządowe? – dodała.

– Program “Czyste powietrze” jest wdrażany od września 2018 roku, a znaczna część naszego społeczeństwa nie słyszała o takim programie – powiedział Paweł Mirowski, Zastępca Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. – To pokazuje, jak istotne jest dotarcie z informacją, że mamy narzędzie, z którego można skorzystać, nie mówiąc już o uchwałach antysmogowych. Trzeba zaangażować samorządy, chcemy wyszkolić tzw. energetyków gminnych. Organizacje pozarządowe też mają wielkie znaczenie, ponieważ wykonują zadania często idące w parze z naszymi działaniami. Musimy edukować społeczeństwo, aby wszystkim nam żyło się lepiej.

Uczestnicy dyskusji zgodzili się, że niezależnie od poglądów, wszyscy mamy jeden cel do osiągnięcia, ponieważ jakość powietrza i smog nie znają różnic światopoglądowych czy politycznych. Wszyscy musimy grać zespołowo.

fot. Gaja Tyralska

Panele dyskusyjne na Forum

W jubileuszowej, XXX edycji Forum Ekonomicznego wzięło udział ponad 4000 gości z Europy, Azji Centralnej i USA. Hasło tegorocznego Forum to „Europa w poszukiwaniu przywództwa”. Podczas trzech dni odbyło się ponad 400 paneli dyskusyjnych, w których wzięli udział czołowi politycy z polskiej i międzynarodowej sceny politycznej, a także specjaliści ze świata biznesu, nauki czy kultury. Wszystkie panele dyskusyjne były tłumaczone na 65 języków.

– Forum Ekonomiczne jest bardzo ważnym wydarzeniem zarówno dla naszego regionu, jak i dla Polski oraz Europy. Dolny Śląsk to idealne miejsce do przeprowadzenia tak ważnej konferencji. Województwo od lat doskonale się rozwija i buduje w Europie swoją pozycję regionu nowoczesnego, innowacyjnego i otwartego. Jestem przekonany, że ta i kolejne edycje Forum Ekonomicznego zakończą się ogromnym sukcesem, który wpłynie na jeszcze dynamiczniejszy rozwój Dolnego Śląska – mówił na dzień przed rozpoczęciem Forum Ekonomicznego Cezary Przybylski, Marszałek Województwa Dolnośląskiego.

Punktem wyjścia do określenia tematyki poszczególnych paneli dyskusyjnych były 22 ścieżki programowe, w tym: Biznes i Zarządzanie, Europa i Świat, Forum Bezpieczeństwa, Forum Eksportu, Forum Ochrony Zdrowia, Makroekonomia, Media i Komunikacja, Nowa Gospodarka czy Zrównoważony Rozwój. W tym roku w trzydniowej konferencji wzięło udział 1600 panelistów.

Wrocław bez smogu

Do tej pory wrocławianie wymienili ponad 9800 pieców. Najwięcej na Ołbinie, Nadodrzu i Przedmieściu Oławskim. W tym roku do wydziału środowiska Urzędu Miejskiego wpłynęło już ponad 400 wniosków, a to ostatni rok najwyższych dopłat z programu KAWKA plus, z każdym rokiem kwota dotacji będzie maleć.
W ciągu ostatnich trzech lat udało się również podłączyć do sieci ciepłowniczej 113 nieruchomości w Śródmieściu. Jest to efekt funkcjonowania programu “Czysta Energia dla Wrocławia” realizowanego przez Fortum. Według szacunków firmy, udało się zlikwidować około 5800 pieców, a w planach są kolejne przyłączenia.

Do 2024 r. Wrocław chce wymienić wszystkie piece pozaklasowe. Program „Wrocław Bez Smogu” pochłonie 330 mln złotych. Dzięki temu możliwa będzie realizacja „uchwały antysmogowej” Sejmiku Województwa Dolnośląskiego.

W 2020 roku miasto wymieniło prawie 2000 pieców, jednocześnie pracowało nad projektami, które umożliwią przyłączenie do sieci ciepłowniczej w tym roku rekordowej liczby komunalnych kamienic. W 2021 roku Wrocław planuje wymienić 3500 pieców za koszt 80 mln złotych.