Ceramikę, szkło, metal uważa się za materiały tradycyjne, ponieważ wykorzystuje się je do tworzenia dzieł sztuki od setek tysięcy lat. Można by zatem pomyśleć, że nic nowego, oryginalnego nie można z nich wykonać. Nic bardziej mylnego. O sztuce, która rodzi się w ogniu, rozmawiamy z dr hab. Michałem Staszczakiem, kuratorem i współzałożycielem Festiwalu Wysokich Temperatur.

Marta Muraszkowska: Ceramika, szkło, metal – trzy materiały, które do obróbki wymagają ciepła. Czy to popularne formy sztuki?

dr hab. Michał Staszczak: Ceramikę, szkło, metal uważa się za materiały tradycyjne, ponieważ wykorzystuje się je do tworzenia dzieł sztuki od setek tysięcy lat. Można by zatem pomyśleć, że nic nowego, oryginalnego nie można z nich wykonać. A także, że współczesny artysta będzie niechętnie angażował się w długotrwałe procesy, z którymi wiążą się te wymagające techniki. Nic bardziej mylnego. Proces związany z realizacją dzieła z ceramiki, szkła lub metalu jest dla wielu twórców rodzajem rytuału, a bezpośrednie doświadczanie materiału oraz transformacja pod wpływem wysokiej temperatury, są jego istotną częścią. Tworząc prace ze szkła, metalu i ceramiki, artyści mają obecnie ogromny wachlarz dostępnych technik i materiałów, zarówno tych bardzo starych, jak wypały raku, formowanie w naturalnych materiałach, ceramika raugo, szkliwa naturalne, jak i tych najnowszych, np. elektryczne piece, projektowanie i druk 3D, nowoczesne materiały wykorzystywane w przemyśle.

Jakie jest zainteresowanie wśród studentów i artystów takimi formami ekspresji?

Te techniki nie tracą na popularności. Wrocławska ASP, jako jedyna uczelnia artystyczna w Polsce, oferuje studentom możliwość studiowania szkła, ceramiki oraz rzeźby, z możliwością poznania wielu technik rzeźbiarskich, w tym odlewniczych. Studenci na początku podchodzą do nowych materiałów ostrożnie, poznają ich właściwości, odkrywają swoje ulubione techniki aż sztuka ognia staje się integralną częścią ich twórczości.

Prace jakich artystów warto poznać, aby zapoznać się z aktualnymi trendami tworzenia dzieł ze szkła? Czy spotkamy ich na Festiwalu?

Wśród artystów tworzących ze szkła, do tej pory mieliśmy przyjemność gościć takie światowe sławy jak: Martin Stefanek, Erica Rosenfeld, Brent Cole, Eirin Bjørsland Hansen, Jörg Hanowski, Simon Eccles, Martin Janecky, Petr Novotny. Oczywiście jest wielu wspaniałych rodzimych artystów tworzących ze szkła: Agnieszka Bar, Ryszard Więckowski czy Kalina Bańka, którzy od lat współpracują z festiwalem. W tym roku zaprosiliśmy do poprowadzenia pokazów i wykładów Johna Morana (USA) oraz Ferderika Rombacha (Belgia), którzy są uznanymi na świecie artystami specjalizującymi się w technikach hutniczych.

Jak zachęcić widzów do uczestnictwa w FWT?

Festiwal jest wydarzeniem edukacyjnym, artystycznym dedykowanym dla wszystkich osób zainteresowanych sztuką tworzoną w wysokich temperaturach. W tym roku, poszerzyliśmy naszą ofertę o wydarzenia online: przed Festiwalem były publikowane filmy o artystach i procesach związanych ze sztuką ognia. Przygotowaliśmy również wystawę Dzieło Ognia w formie hybrydowej. Dla osób, które nie będą mogły uczestniczyć w Festiwalu osobiście, będziemy transmitować online wybrane wydarzenia odbywające się w sobotę, oraz cała konferencję niedzielną.

Bardzo mnie to ciekawi – czy przy tworzeniu dzieł z użyciem ognia zdarza się dużo wypadków?

Wysoka temperatura wymaga od artysty wzmożonej ostrożności, często dodatkowych zabezpieczeń, które nie ułatwiają z pewnością pracy. Wbrew pozorom, wypadki mają miejsce rzadko – co wynika z faktu, że ogień budzi pewnego rodzaju respekt, wywołuje instynktowną czujność. Chyba, że mówimy o „wypadkach”, w wyniku których realizacja pracy nie idzie do końca po myśli artysty. Takich jest pewnie zdecydowanie więcej. Zapanowanie nad żywiołem ognia i pokierowanie nim, tak aby osiągnąć pożądany efekt, to prawdziwa sztuka!

Program festiwalu: https://festiwalwysokichtemperatur.pl/program/

Dr hab. Michał Staszczak, prof. uczelni, Prorektor ds. współpracy z zagranicą i promocji, absolwent rzeźby Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Od 2006 roku zatrudniony w macierzystej uczelni, gdzie aktualnie prowadzi pracownię odlewnictwa artystycznego. W 2019 roku uzyskał tytuł doktora habilitowanego. Założyciel i współorganizator Festiwalu Wysokich Temperatur.

Foto główne: Odlewanie rzeźb z żeliwa, fot. M. Kujda