Pardubice można ochrzcić mianem „czeskiego Torunia”, a to z powodu długiej tutejszej tradycji wypieku pierników. Oprócz tej rozkoszy dla podniebienia warto odwiedzić miasto ze względu na uroczą (choć niewielką) starówkę, a także duży renesansowy zamek. Pierwszym skojarzeniem większości Polaków związanym z tym miastem jest zazwyczaj Velká Pardubická – jeden z najtrudniejszych wyścigów konnych na świecie, który odbywa się tu od końca XIX w. Miłośnicy sportów konnych powinni zatem udać się tu w październiku, kiedy mają miejsce te zawody.

Pardubice panorama

Panorama Pardubic. Fot. Michał Nałęcz

Informacje praktyczne

Pardubice leżą ok. 100 km na wschód od Pragi nad jedną z głównych rzek Czech wypływającą spod granicznego Łabskiego Szczytu w Karkonoszach – Łabą. Liczą ok. 90 tys. mieszkańców (czyli mniej niż Legnica czy też Wałbrzych), ale jak na czeskie warunki są dużym miastem – stolicą województwa (po czesku „kraju”) i największą obok Hradca Kralovych metropolią wschodnich Czech (Republika Czeska ciągnie się jeszcze daleko na wschód, ale tamte ziemie zaliczają się już do Moraw i czeskiej części Śląska).

Komunikacja miejska jest dość dobrze zorganizowana – oprócz autobusów po mieście jeżdżą także trolejbusy. Dworce kolejowy i autobusowy leżą stosunkowo daleko od starówki, ale droga jest bardzo prosta – główną ulicą, częściowo zamienioną w deptak, można dojść prosto do Zielonej Bramy.

Do Pardubic dojedziemy z przesiadkami pociągiem (ok. 4 h 10 min, można wyjechać z Wrocławia rano i wrócić wieczorem; koszt w obie strony 55 zł w ramach biletu weekendowego „bilet turystyczny + Czechy”) lub samochodem (ok. 200 km). Sama starówka jest niewielka i można się po niej poruszać pieszo. Centrum informacji turystycznej znajduje się obok Zielonej Bramy (náměstí Republiky 1) i ma w swojej ofercie bezpłatne mapki i broszury w języku polskim.

Pardubice mozaika. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Mozaika na pardubickim dworcu kolejowym pamięta jeszcze czasy Czechosłowacji…

Pardubice – historia miasta

Pardubice historia. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Pierwsze wzmianki o Pardubicach pochodzą z 1295 r., jednak herb miasta (przedstawiający przednią część konia) wiąże się wydarzeniem z 1158 r., kiedy to niejaki Ješek z Pardubic brał udział w wyprawie do Włoch. Wraz z grupą rycerzy wdarł się do Milanu nocą, jednak zostali oni zauważeni przez strażników, którzy podnieśli alarm. Rozkazano natychmiast opuścić kraty w bramach miejskich, aby uniemożliwić ucieczkę. Ješek uciekał jako ostatni i opadająca krata przecięła jego rumaka na pół. Dzielny Ješek nie zostawił jednak konia pod bramą, tylko zaniósł jego przednią część (tylna została za kratą) do obozu wojsk cesarskich.

Z miastem związany był Arnoszt z Pardubic, pierwszy arcybiskup praski, którego nagrobek można podziwiać w Polsce – w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodzku. Okres największego rozwoju Pardubic rozpoczął się po 1491 r., kiedy miasto zostało kupione przez Wilhelma II z Pernštejna, który wyznaczył Pardubice na centrum swoich rozległych posiadłości. Przebudowano miasto w stylu renesansowym i rozbudowano zamek w okazałą rezydencję. Niestety, w 2 poł. XVI w. miasto zostało sprzedane Habsburgom i złota era dobiegła końca. Ożywienie przyszło w XIX w. wraz z doprowadzeniem linii kolejowej z Pragi i rozbudową przemysłu. Od 1874 r. odbywa się tu Velká pardubická – jeden z najtrudniejszych na świecie przeszkodowych wyścigów konnych (co roku w październiku).

Od początku XX w. miasto słynie również z wypieku pysznych miodowych i marcepanowych pierników. W 1910 r. właśnie z Pardubic wyleciał w swój pierwszy lot samolotem inżynier Jan Kašpar – pionier czeskiego lotnictwa. W przeciwieństwie do większości czeskich miast, które przetrwały wojnę niemal nietknięte, Pardubice znacznie ucierpiały na skutek alianckich bombardowań na zakłady przemysłowe. Miasto nadal jest znane głównie z tutejszej gonitwy, z pierników (mają przyznane przez Komisję Europejską prawo do chronionego oznaczenia geograficznego) oraz z zakładów zbrojeniowych produkujących Semtex (trudny do wykrycia materiał wybuchowy o dużej sile rażenia, nazywany „czeskim plastikiem”).

Pardubice – atrakcje turystyczne

Zielona Brama (Zelená brana)

Gotycko-renesansowa brama wznosi się na wysokość ok. 60 m. Warto ją zwiedzić – we wnętrzu w ciekawy sposób przedstawiono legendy związane z historią miasta (prezentacja w języku czeskim, angielskim i niemieckim). Z tarasu na szczycie wieży można podziwiać piękną panoramę miasta i okolic – szczególnie wyróżnia się pobliski zamek Kunětická hora. Uwaga – brama dostępna tylko w sezonie turystycznym!

Pardubice Zelena Brama. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Rynek i starówka

Pardubicka starówka jest dosyć niewielka (w zasadzie obejmuje rynek i dosłownie kilka uliczek), ale bardzo urokliwa. Kamienice urzekają detalami i ciekawymi dekoracjami. Główny punkt starówki stanowi rynek – Plac Pernštejnów (Pernštýnské náměstí). Przy rynku stoi dwuwieżowy neorenesansowy ratusz (radnice) z końca XIX w. (po północnej stronie placu, nie w centralnej części – jak w większości śląskich miast). Na środku można podziwiać kolumnę maryjną (mariánský sloup) z 1695 r. z trzema poziomami barokowych rzeźb świętych patronów ziem czeskich, wśród których nie mogło naturalnie zabraknąć typowego dla Czech (i Kotliny Kłodzkiej) św. Jana Nepomucena. Kolumnę postawiono jako wotum w podziękowaniu za ochronę miasta przed zarazą. Wśród kamienic szczególnie wyróżnia się Dom U Jonasza (Dům U Jonáše) z dekoracją stiukową przedstawiającą wieloryba pożerającego biblijną postać Jonasza. W środku zachowało się ciekawe gotyckie sklepienie. We wnętrzach urządzono galerię prezentującą wystawy czasowe.

Pardubice Radnice. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Ratusz

Pardubice Mariansky Sloup

Fot. Michał Nałęcz

Barokowa kolumna maryjna

Dum u Jonase. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Dom U Jonasza

Pardubice – Zamek

Olbrzymia renesansowa budowla przeżywała okres największej świetności za czasów panowania Pernštejnów. Zamek otaczają fortyfikacje porośnięte ładnym parkiem. Nad całością dominuje potężna, masywna wieża. Sam zamek łączy elementy gotyckie i renesansowe, a portale przypominają te znane Polakom z Wawelu. We wnętrzu zachowały się gotyckie sklepienia, kaplica zamkowa oraz sale rycerskie z unikatowymi malowidłami naściennymi. Zamek jest siedzibą Muzeum Wschodnich Czech, udostępniającego liczne wystawy stałe (m.in. broń i czeskie szkło) oraz wystawy czasowe (niedawno prezentowano czeskie insygnia koronacyjne). Dodatkową atrakcją są przechadzające się wokół zamku pawie.

Pardubice Zamek dziedziniec. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Zamek – dziedziniec z krużgankami

Pardubice Zamek Fosa. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Zamek – fosa i ciekawy łącznik między zamkiem a fortyfikacjami

Pardubice Paw. Fot. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Atrakcją ogrodów zamkowych są pawie

Kościół św. Bartłomieja

Gotycko-renesansowa budowla od północnej strony przylega bezpośrednio do fosy. Ciekawostką dla turystów ze Śląska jest barokowy obraz przedstawiający patrona świątyni (obdarcie św. Bartłomieja ze skóry i psa liżącego jego ranę) – dzieło znanego z wielu dolnośląskich kościołów i muzeów Michała Leopolda Willmanna, nazywanego „śląskim Rembrandtem”.

Pardubice Kostel. Fot. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Pardubice Kostel zaułek. Fot. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Urokliwy zakątek po północnej stronie kościoła

Pardubice – inne atrakcje

Pardubice Divadlo Fot. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Secesyjny teatr – po czesku „divadlo”

Pardubice Machonova Pasaż. Fot. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Zabytkowy pasaż handlowy –  Machoňova pasáž

Pardubice Veverku. Fot. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

Pomnik kuzynów Veverków – pochodzących z okolic Pardubic wynalazców „ruchadla” – pod tym śmiesznym dla Polaków słowem kryje się… pług

Kuneticka. Fot. Michał Nałęcz

Fot. Michał Nałęcz

W okolicach Pardubic warto odwiedzić zamek Kunětická hora położony kilka kilometrów od miasta. Podobnie jak wiele innych obiektów w okolicy, zamek przeżywał największy rozwój za czasów panowania rodu Pernštejnów. Później uległ częściowemu zniszczeniu. Odbudowano go w XX w. Na turystów czeka wystawa archeologiczna, kaplica św. Katarzyny i piękne widoki na okolicę i góry. Uwaga: zamek czynny tylko w sezonie turystycznym (szczegóły: https://www.hrad-kunetickahora.cz/cs/informace-pro-navstevniky/navstevni-doba). W pobliżu zamku znajduje się również Perníková chaloupka z ciekawym Muzeum Piernika.

Pardubice to trzeci artykuł cyklu ,, Z Wrocławia na weekend”. Podobała Ci się relacja Michała Nałęcza? W takim razie odwiedź także: