To ma być pierwszy rezerwat przyrody na terenie Wrocławia. Miasto zrobiło ważny krok [ZDJĘCIA]

Pola Irygacyjne to obszar w północnej części Wrocławia, oceniany jako jeden z najbardziej wartościowych z punktu widzenia przyrodników. Podpisany w czwartek list intencyjny to nie tylko deklaracja, ale początek konkretnych działań na rzecz ustanowienia tego terenu pierwszym w granicach miasta rezerwatem przyrody.

W dokumencie miasto zobowiązało się do przygotowania pełnej dokumentacji niezbędnej do utworzenia rezerwatu, uregulowania gospodarki wodnej oraz ewentualnej remediacji terenu. Magistrat ma również przejąć nadzór nad rezerwatem i finansować jego utrzymanie. Z kolei RDOŚ zadeklarowała wsparcie merytoryczne i przygotowanie opinii niezbędnych do powołania rezerwatu oraz opracowanie dokumentów, takich jak zadania ochronne czy plan ochrony.

– Pola Irygacyjne to żywy dowód na to, że przyroda potrafi sama się odbudować. Jeśli damy jej czas i odpowiednie warunki, powraca z ogromną siłą. Zależy nam, by chronić ten proces i wzmocnić go poprzez świadome działania. Zgodnie z rekomendacją wybitnych przyrodników wystąpiłem do RDOŚ z wnioskiem o utworzenie rezerwatu, bo to najwyższa forma ochrony przyrody. Ten krok to realna inwestycja w przyszłość miasta: w retencję, bioróżnorodność i adaptację do zmian klimatu – podkreśla Jacek Sutryk, prezydent Wrocławia.

Zobacz całą galerię
9 zdjęć

Specjaliści zaznaczają, że Pola Irygacyjne to nie tylko piękne tereny, ale też ważny zasób ekologiczny, który naturalnymi rozwiązaniami chroni miasto przed suszą, łagodzi skutki upałów i zwiększa bioróżnorodność.

– RDOŚ będzie koordynować proces tworzenia rezerwatu od strony formalnej i merytorycznej. Naszym zadaniem jest przygotowanie planu ochrony, a także zapewnienie, że wszelkie działania prowadzone przez miasto będą zgodne z celami ochrony przyrody. Wspólnie dążymy do tego, by Pola Irygacyjne były miejscem, gdzie przyroda może się regenerować, a jednocześnie przestrzenią edukacji i obserwacji dla mieszkańców – mówi Katarzyna Łapińska, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu.

Pola Irygacyjne, przez ponad 130 lat wykorzystywane jako naturalna oczyszczalnia ścieków, dziś są jednym z najcenniejszych przyrodniczo terenów w granicach miasta. Ich powierzchnia – dziesięciokrotnie większa od Parku Szczytnickiego – to siedlisko setek gatunków zwierząt i roślin. Miasto zleciło na tym obszarze przeprowadzenie szczegółowej inwentaryzacji przyrodniczej, obejmującej zarówno szatę roślinną, jak i wszystkie grupy zwierząt. Badania zrealizował zespół naukowców z Wydziału Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Ich celem było zaktualizowanie informacji na temat zróżnicowania zbiorowisk roślinnych i fauny – ze szczególnym uwzględnieniem gatunków cennych, chronionych prawnie lub zagrożonych wyginięciem.

– W trakcie inwentaryzacji obserwowaliśmy aktywność zwierząt, wyszukiwaliśmy stanowiska roślin i mapowaliśmy siedliska. Czasami wspieraliśmy się technologią, np. fotopułapkami, które rejestrowały zachowania zwierząt. Pola Irygacyjne to żywy, złożony ekosystem, który po latach eksploatacji sam rozpoczął proces regeneracji. To unikatowa przestrzeń, gdzie w granicach dużego miasta można zaobserwować pełne spektrum zjawisk przyrodniczych – od sukcesji roślin po powrót rzadkich gatunków ptaków – wyjaśnia prof. Marcin Kadej, dziekan Wydziału Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego.

Badania potwierdziły, że Pola Irygacyjne należą do najcenniejszych ostoi przyrody w granicach miasta. O wyjątkowej wartości tego obszaru (ok. 1110 ha) decydują jego położenie w pobliżu dolin Odry i Widawy, sąsiedztwo Lasu Rędzińskiego oraz brak zabudowy i sztucznego oświetlenia. Na terenie Pól stwierdzono występowanie 206 cennych gatunków roślin, grzybów, porostów i zwierząt, w tym wielu ptaków objętych ochroną. Pola Irygacyjne są jedyną w pełni miejską ostoją ptasią IBA (Important Bird Areas) w Polsce, wyznaczoną m.in. ze względu na liczną populację lęgową podróżniczka. Do najcenniejszych gatunków spotykanych na tym terenie należą: podróżniczek, jarzębatka, derkacz, lerka, bocian biały, błotniak stawowy, łabędź krzykliwy, dzięcioł średni i czarny, czapla biała, żuraw oraz gąsiorek.

Na Polach Irygacyjnych występuje łącznie 428 gatunków roślin, z czego 19 to gatunki cenne – w tym 6 objętych ochroną prawną, m.in. czosnek kątowy i wężowy, salwinia pływająca czy róża francuska. Dodatkowo na Polach występuje turzyca Bueka – gatunek uznany za wymarły na Dolnym Śląsku. Odnotowano także co najmniej 180 gatunków zwierząt, w tym 22 chronione gatunki ssaków, m.in. bobra europejskiego, mopka zachodniego czy karlika drobnego, 4 gatunki gadów (m.in. jaszczurkę zwinkę i jaszczurkę żyworodną) oraz 10 gatunków płazów, w tym ropuchę zieloną, kumaka nizinnego i rzekotkę drzewną.

Kluczowym celem planu ochrony Pól Irygacyjnych jest przywrócenie naturalnych warunków wodnych, które po zakończeniu irygacji w 2015 roku uległy degradacji. Miasto planuje piętrzenie wody na ciekach Trzciana i Mokrzyca oraz utworzenie naturalnego rozlewiska o powierzchni ok. 10 ha, co pozwoli odtworzyć torfowiska, trzcinowiska i łąki wilgotne – siedliska wielu rzadkich gatunków. W 2025 roku mają zakończyć się prace dokumentacyjne, a w latach 2026–2027 planowane są roboty hydrotechniczne prowadzone pod nadzorem przyrodników. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, za około trzy lata powstanie pierwszy rezerwat przyrody w granicach Wrocławia.