Papieros nie jest częścią nas. Światowy Dzień Rzucania Palenia Tytoniu

Julia Bakalarz •

Papieros od dawna kojarzy się ze stylem. Bywa znakiem nonszalancji i łobuzerskiego uroku, bywa też atrybutem intelektualisty czy dekadenta, który z melancholią obserwuje świat przez smugę dymu. Dym potrafi tworzyć nastrój, ale za ten wizerunek płacimy naszym zdrowiem.

W skrócie

  • Światowy Dzień Rzucania Palenia Tytoniu obchodzony jest w trzeci czwartek listopada.
  • Palenie tytoniu zwiększa ryzyko chorób nowotworowych, układu krążenia i układu oddechowego.
  • Dym tytoniowy zawiera tysiące substancji chemicznych, w tym substancje toksyczne i rakotwórcze.
  • Bierne palenie zagraża również zdrowiu osób niepalących.
  • Osoby chcące rzucić palenie mogą skorzystać z Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym.

Czy mały, tlący się zwitek tytoniu w ustach może świadczyć o naszym usposobieniu i stylu? Łobuzersko możemy odmawiać palenia. Inteligentnie możemy się wypowiadać, argumentami, a nie dymem. A dekadencję manifestujmy książką w ręku, nie paczką papierosów. Dobrą okazją do refleksji jest Światowy Dzień Rzucania Palenia Tytoniu, który obchodzimy dziś, 19 listopada.

Skąd się wziął ten dzień

Pomysł narodził się w USA w 1974 roku, gdy dziennikarz Lynn Smith zaapelował do czytelników, by nie palili przez jeden dzień. Przyłączyło się 150 tysięcy osób, co zachęciło Towarzystwo Walki z Rakiem do ustanowienia stałego święta w trzeci czwartek listopada. W Polsce obchodzimy je od 1991 roku. Chodzi o zwrócenie uwagi na zdrowotne, społeczne i ekonomiczne skutki palenia tytoniu oraz używania innych produktów nikotynowych. To nie dzień oskarżania palaczy, lecz zaproszenie do zrobienia pierwszego kroku.

Palimy mniej, ale wciąż za dużo

Trend jest dobry. Według Ministerstwa Zdrowia dwie dekady temu paliło 31% Polaków w wieku 20–75 lat, a dziś 17%. Dziesięć lat temu było gorzej: w 2017 roku do codziennego palenia przyznawało się 24% Polaków, a e-papierosy były rzadkością i używało ich zaledwie 2%. Inne badania pokazują wyższe odsetki, bo różnią się metodą liczenia. W badaniu z 2024 roku palenie w ciągu ostatnich 30 dni deklarowało 30,4% dorosłych. Niezależnie od źródła, palenie wciąż dotyczy milionów osób

Co jest w dymie

Pod romantycznym wizerunkiem kryje się mieszanka chemiczna. Dym tytoniowy zawiera ponad 7000 substancji, z których setki są toksyczne, a kilkadziesiąt ma udowodnione działanie rakotwórcze. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zalicza go do czynników rakotwórczych grupy 1. Są wśród nich aceton, czyli rozpuszczalnik do farb, cyjanowodór, tlenek węgla i arsen. Takiego składu trudno bronić jako elementu eleganckiego stylu życia.

Skutki dotyczą całego organizmu. Palenie jest przyczynowo związane z chorobami nowotworowymi, układu krążenia i oddechowego. Nikotyna i toksyczne składniki dymu uszkadzają naczynia krwionośne, podnoszą ciśnienie i przyspieszają miażdżycę. Ryzyko dotyczy także nowotworów głowy i szyi, trzustki, pęcherza moczowego, wątroby, nerek i szyjki macicy oraz białaczki.

Nałóg, nie wybór stylu

Wielu palaczy mówi, że pali dla relaksu albo w towarzystwie. Tymczasem to nikotyna ustala reguły. Oddziałuje na układ nagrody w mózgu, co szybko utrwala nawyk, a uzależnienie ma wymiar biologiczny, psychologiczny i społeczny. Palenie tytoniu jest uznawane za chorobę przewlekłą i opisane w klasyfikacji chorób kodem F17. Dlatego rzucenie bywa trudne i nie jest powodem do wstydu, jeśli nie udaje się za pierwszym razem.

Dym, który wdychają inni

Palacz nie jest sam w tej historii. Bierne palenie zwiększa u niepalących ryzyko chorób serca, nowotworów i schorzeń układu oddechowego. Szczególnie narażone są dzieci, kobiety w ciąży i osoby starsze, a WHO szacuje, że z powodu biernego palenia umiera na świecie ponad milion osób rocznie. Według Głównego Inspektoratu Sanitarnego u osób regularnie narażonych ryzyko raka płuca rośnie nawet o 30%. Dla wielu osób to najmocniejszy powód, by zgasić ostatniego papierosa.

E-papierosy to nie wyjście

W 2025 roku hasło Dnia Rzucania Palenia Tytoniu brzmiało „Nowe formy – stare pułapki”. E-papierosy nie sprawdziły się jako narzędzie redukcji szkód i nie są uznawane za metodę leczenia uzależnienia. Ich toksyczność zależy od marki, modelu i smaku liquidu, a mogą wywoływać stany zapalne dróg oddechowych. Największy niepokój budzi młodzież: większość nastolatków nie pali, ale 22% używa e-papierosów, przyciąganych kolorowymi opakowaniami i reklamą w mediach społecznościowych.

Dlaczego warto rzucić

Argumentów jest więcej, niż się zwykle zakłada. Zdrowie: zaprzestanie palenia w każdym wieku przynosi korzyści, a rzucenie przed 40. rokiem życia zmniejsza ryzyko chorób spowodowanych paleniem o około 90%. Serce i płuca: rzucenie palenia korzystnie wpływa na układ krążenia i oddechowy. Do tego dochodzą bliscy, którzy przestają wdychać dym, domowy budżet bez wydatków na papierosy oraz odzyskana wolność od rytmu narzucanego przez nałóg.

Jak zacząć

Pomocna jest Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108 lub 22 211 80 15 oraz strona jakrzucicpalenia.pl. Wskazówek udzieli także lekarz rodzinny. Warto znaleźć własną motywację, zadbać o wsparcie bliskich i skorzystać z pomocy poradni

Najpopularniejsze

Świadectwa dawnego Wrocławia. Wyjątkowa wystawa w Kompleksie Wieży Ciśnień

Historyczne dokumenty i mapy Wrocławia, dawne publikacje oraz niezwykłe zabytki techniki będzie można zobaczyć 21 i 22 listopada 2026 r. w Kompleksie Wieży Ciśnień przy ul. Na Grobli. Z okazji otwarcia nowej wystawy MPWiK zaprasza mieszkańców i miłośników historii miasta na specjalny weekend zwiedzania z przewodnikiem. Bilet kosztuje tylko 5 zł od osoby.
przeczytaj więcej

Brak wody? Nowa aplikacja Nasz Wrocław Cię o tym powiadomi

Mieszkańcy Wrocławia mogą teraz jeszcze łatwiej śledzić informacje o planowanych i nagłych przerwach w dostawie wody. Dzięki nowej funkcjonalności w aplikacji Nasz Wrocław ważne komunikaty od MPWiK będą trafiać bezpośrednio na telefony użytkowników. A to dopiero początek wodnych nowości. W aplikacji można również znaleźć najbliższy miejski zdrój, a także praktyczne porady i ciekawostki dotyczące wody. Wszystko w jednym miejscu, z myślą o codziennych potrzebach mieszkańców.
przeczytaj więcej

Kolejne kamienice na Nadodrzu do remontu. Budynki odzyskają dawny blask

Kolejne wrocławskie kamienice pięknieją. Kompleksowe remonty rozpoczęły się przy ulicach Henryka Pobożnego 20 oraz Ptasiej 38. Inwestycje obejmują m.in. odnowienie elewacji, modernizację instalacji i remonty wnętrz.
przeczytaj więcej

Wyprzedaż rocznika 2026 w CHERY MM Cars Wrocław. Hybrydowe SUV-y w wyjątkowych ofertach!

Szukasz nowego SUV-a, który łączy nowoczesne technologie, komfort podróżowania i atrakcyjne warunki zakupu? W salonie CHERY MM Cars we Wrocławiu trwa wyprzedaż samochodów z rocznika modelowego 2026. W ofercie znalazły się zarówno kompaktowe SUV-y do codziennej jazdy po mieście, jak i przestronne modele rodzinne. Dodatkowo na klientów czekają atrakcyjne formy finansowania oraz specjalne pakiety ubezpieczeniowe.
przeczytaj więcej