Wrocław wśród najzdrowszych miast? Sprawdzamy, co naprawdę pokazuje raport

Nie tylko zdrowie. Co właściwie mierzy Indeks Zdrowych Miast?

Indeks Zdrowych Miast to raport przygotowywany przez Grupę LUX MED we współpracy z SGH i Fundacją GAP. Jego celem jest porównanie tego, jakie warunki dla zdrowego życia mieszkańców tworzą polskie miasta na prawach powiatu.

W 2026 roku ukazała się już piąta, jubileuszowa edycja opracowania. Badaniem objęto wszystkie 66 miast na prawach powiatu. Na koniec 2025 roku mieszkało w nich łącznie 12,2 mln osób, czyli blisko jedna trzecia ludności Polski. Autorzy uzasadniają wybór tej grupy tym, że miasta na prawach powiatu pełnią wobec mieszkańców podobne funkcje i realizują zbliżone zadania publiczne.

Sama nazwa może być jednak nieco myląca. Indeks nie jest rankingiem stanu zdrowia mieszkańców. Nie odpowiada więc na pytanie, w którym mieście ludzie są najzdrowsi. Autorzy analizują przede wszystkim warunki społeczne, środowiskowe i gospodarcze oraz działania prowadzone przez miasta, które mogą sprzyjać zdrowiu i jakości życia.

Dlatego wynik warto traktować przede wszystkim jako diagnozę warunków życia w mieście, a nie bezpośrednią ocenę kondycji zdrowotnej jego mieszkańców.

Osiem obszarów oceny

Autorzy analizują miasta w ośmiu obszarach:

• Zdrowie
• Ludność i pokolenia
• Usługi komunalne i społeczne
• Edukacja
• Mieszkalnictwo
• Środowisko
• Przestrzeń
• Infrastruktura

Co ważne, poszczególne obszary mają różne znaczenie dla wyniku końcowego.

Największą wagę ma:

• Zdrowie – 32,9 proc.
• Środowisko – 22,1 proc.
• Ludność i pokolenia – 9,5 proc.
• Mieszkalnictwo – 8,2 proc.
• Infrastruktura – 7,6 proc.
• Przestrzeń – 7,3 proc.
• Usługi komunalne i społeczne – 7,1 proc.
• Edukacja – 5,4 proc.

To istotna informacja przy czytaniu rankingu. Zdrowie i środowisko odpowiadają łącznie za 55 proc. końcowej oceny.

Wrocław na 8. miejscu wśród dużych miast

W tegorocznej edycji miasta podzielono na dwie grupy: powyżej i poniżej 300 tys. mieszkańców. W pierwszej znalazło się dziewięć ośrodków.

Wyniki przedstawiają się następująco:

• 1. Warszawa – 68,3
• 2. Poznań – 65,5
• 3. Lublin – 59,8
• 4. Kraków – 56,4
• 5. Bydgoszcz – 53,7
• 6. Łódź – 52,6
• 7. Gdańsk – 52,6
• 8. Wrocław – 45,0
• 9. Szczecin – 41,6

Liderem dużych miast została Warszawa z wynikiem 68,3 punktu. Wrocław uzyskał 45 punktów i znalazł się na ósmym miejscu. W porównaniu z poprzednią edycją stolica Dolnego Śląska spadła o dwie pozycje w swojej grupie.

Trzeba jednak zachować ostrożność przy takim porównaniu. W 2026 roku zmieniono metodologię obszaru „Zdrowie”, który ma największą wagę w całym indeksie. Dodano m.in. zasięg lokalnych interwencji prozdrowotnych oraz wskaźniki dotyczące dostępności alkoholu. Autorzy sami zaznaczają, że część tegorocznych awansów i spadków wynika z nowego sposobu pomiaru, a nie wyłącznie ze zmiany sytuacji poszczególnych miast.

Małe miasta również potrafią być wysoko

Ciekawie wygląda zestawienie z drugiej grupy. Wśród 57 miast poniżej 300 tys. mieszkańców pierwsze miejsce zajęła Bielsko-Biała – 67,4 pkt, przed Rzeszowem – 66,6 pkt i Białymstokiem – 62,5 pkt.

Dalej znalazły się Opole, Zamość, Rybnik i Tychy.

Raport pokazuje tym samym, że liczba mieszkańców daje pewną przewagę, ale nie przesądza o pozycji w indeksie.

Średni wynik dużych miast wyniósł 55,1 punktu, podczas gdy w grupie mniejszych miast było to 42 punkty. Jednocześnie 11 miast poniżej 300 tys. mieszkańców uzyskało wynik lepszy od mediany grupy największych ośrodków. Co ciekawe, gdyby wszystkie 66 miast znalazły się w jednym zestawieniu, aż siedem miejsc w pierwszej dziesiątce zajęłyby miasta mniejsze.

Jeden z ważniejszych wniosków tegorocznego raportu wskazuje, że duże miasto ma więcej zasobów i możliwości, ale jednocześnie mierzy się ze znacznie większą skalą problemów.

Wrocław ma trzy wyraźne mocne strony

I właśnie tutaj warto spojrzeć na Wrocław nie przez pryzmat ósmego miejsca, ale przez jego profil w poszczególnych kategoriach.

Autorzy raportu zresztą sami sugerują takie podejście. Ich zdaniem sama końcowa pozycja nie mówi wszystkiego. Ponieważ znacznie więcej można dowiedzieć się, analizując mocne i słabsze strony miasta w ośmiu wspomnianych obszarach.

Wrocław w trzech kategoriach znalazł się w pierwszej piątce wszystkich 66 miast.

Infrastruktura – 3. miejsce

W kategorii Infrastruktura miasto zajęło 3. miejsce, ustępując Warszawie i Toruniowi. Tegoroczna metodologia tej kategorii została przebudowana i mocniej skoncentrowano ją na codziennej mobilności mieszkańców. Pod uwagę brano m.in.:

• dostępność transportu zbiorowego,
• częstotliwość kursowania komunikacji,
• dostępność pieszą podstawowych usług i terenów rekreacyjnych,
• dostępność spójnej sieci rowerowej,
• cenę imiennego biletu miesięcznego w relacji do dochodów,
• bezpieczeństwo na drogach,
• liczbę samochodów na 1000 mieszkańców,
• strukturę wiekową samochodów i autobusów.

Mieszkalnictwo – 4. miejsce

Kolejnym mocnym punktem Wrocławia jest mieszkalnictwo. Miasto zajęło tutaj 4. miejsce w całym zestawieniu, za Sopotem, Gliwicami i Krosnem.

W tej kategorii analizowano m.in.:

• wielkość zasobu mieszkaniowego,
• zasób mieszkań TBS,
• mieszkania komunalne,
• wydatki na gospodarkę mieszkaniową,
• remonty mieszkań komunalnych,
• pustostany,
• dodatki mieszkaniowe,
• liczbę osób oczekujących na najem socjalny,
• budynki mieszkalne niepodłączone do kanalizacji,
• lokale bez dostępu do łazienki.

Raport pokazuje przy tym szerszy trend. W ciągu pięciu lat poprawiła się dostępność mieszkań w większości analizowanych miast. Zwiększał się zasób mieszkaniowy, poprawiała się infrastruktura wodno-kanalizacyjna, a miasta zwiększały swoje zaangażowanie w politykę mieszkaniową.

Ludność i pokolenia – 5. miejsce

Trzecim mocnym elementem wrocławskiego profilu jest demografia. W kategorii „Ludność i pokolenia” Wrocław zajął 5. miejsce - za Rzeszowem, Krakowem, Gdańskiem i Warszawą.

Pod uwagę brano m.in. medianę wieku mieszkańców, saldo migracji, współczynnik feminizacji oraz wskaźniki dotyczące umieralności – w tym zgonów z powodu nowotworów i chorób układu krążenia, zgonów niemowląt oraz zgonów osób przed 65. rokiem życia.

Wrocław znalazł się w grupie miast o najmłodszej populacji. Autorzy raportu podkreślają, że polskie miasta generalnie się starzeją, a w 2025 roku dodatnie saldo migracji odnotowało zaledwie osiem z 66 badanych miast.

Na tym tle pozycja Wrocławia jest istotna: miasto należy do grupy dużych ośrodków przyciągających migrantów i relatywnie młodych mieszkańców.

A co ze środowiskiem, edukacją czy usługami?

Środowisko to drugi najważniejszy obszar Indeksu - odpowiada za 22,1 proc. końcowej oceny. Autorzy analizowali m.in. jakość powietrza, emisję zanieczyszczeń, gospodarkę odpadami, oczyszczanie ścieków, tereny zielone, drogi rowerowe i transport zbiorowy.

Z pięcioletniej perspektywy wynika, że polskie miasta systematycznie poprawiają swoje wyniki środowiskowe. W latach 2022–2026 poprawiała się m.in. jakość powietrza, rosła selektywna zbiórka odpadów i długość dróg rowerowych. Jednocześnie powierzchnia terenów zielonych pozostawała przeciętnie na podobnym poziomie. W 2026 roku liderem tej kategorii został Olsztyn.

„Zdrowie” to nie ranking zdrowia mieszkańców

Warto też wyjaśnić, co w raporcie oznacza kategoria „Zdrowie”. W 2026 roku została ona rozszerzona i obejmuje m.in. wydatki miasta na działania prozdrowotne, liczbę takich działań, ich zasięg oraz wskaźniki dotyczące dostępności alkoholu.

Autorzy podkreślają, że nie jest to bezpośrednia miara stanu zdrowia mieszkańców, skuteczności leczenia ani dostępności świadczeń finansowanych przez NFZ. To przede wszystkim ocena działań samorządów i lokalnych warunków związanych ze zdrowiem publicznym.

W tej kategorii najlepiej wypadł Rybnik, przed Bielskiem-Białą i Opolem.

Z raportem wiąże się też pewien metodologiczny haczyk

Indeks warto czytać ostrożnie, ponieważ jego wynik zależy nie tylko od sytuacji w mieście, ale również od przyjętej metodologii i kompletności danych.

W przypadku wskaźnika dotyczącego liczby punktów sprzedaży alkoholu danych nie przekazały 32 z 66 miast. Autorzy zastosowali w ich przypadku wartość zastępczą, a sami przyznali, że rozwiązanie to pogłębiło różnice między miastami, które przekazały dane, a pozostałymi.

Podobne zastrzeżenie dotyczy badania opinii mieszkańców. Ankietę przeprowadzono w 36 z 66 miast, a raport nie podaje liczby respondentów z podziałem na poszczególne miasta.

Jak 5 minionych lat wpłynęlo na wyniki miast?

Autorzy raportu wprowadzili kategorię „Miasto 5-lecia”. Nie chodzi w niej o miasto, które w 2026 roku zajmuje najwyższe miejsce, lecz o takie, które najbardziej poprawiło swoją pozycję między edycjami 2022 i 2026.

Miastem 5-lecia zostało Zabrze. W porównywalnym rankingu awansowało z 58. na 27. miejsce, czyli o 31 pozycji.

I tutaj raport formułuje jeden z najważniejszych wniosków całej publikacji. Wysoka pozycja ogólna prawie zawsze oznacza brak słabego punktu, a nie wybitność w jednej dziedzinie.

To bardzo dobrze pasuje również do sytuacji Wrocławia. Miasto ma bowiem trzy bardzo mocne elementy profilu: infrastrukturę, mieszkalnictwo oraz ludność i pokolenia. W żadnym z nich nie jest jednak liderem – zajmuje odpowiednio 3., 4. i 5. miejsce.

Duże miasta kontra mniejsze – co pokazuje pięć edycji?

Zestawienie pięciu edycji pokazuje jeszcze jedną rzecz. Największe spektakularne awanse dotyczą często miast, które zaczynały z odległych pozycji.

Zabrze awansowało o 31 miejsc, Bydgoszcz o 23, Rybnik o 18, Bielsko-Biała o 16, a Toruń o 12.

Wśród Miast 5-lecia w poszczególnych obszarach znalazły się:

• Zdrowie – Zabrze,
• Ludność i pokolenia – Katowice,
• Usługi komunalne i społeczne – Włocławek,
• Edukacja – Świnoujście,
• Mieszkalnictwo – Siedlce,
• Środowisko – Konin,
• Przestrzeń – Szczecin.

Autorzy zwracają uwagę, że szczególnie wyraźny proces nadrabiania dystansu widać wśród miast poprzemysłowych.

Z kolei miasta znajdujące się wysoko w rankingu muszą przede wszystkim utrzymywać równowagę między poszczególnymi obszarami.

Wrocław: nie lider, ale z wyraźnymi atutami

Co więc właściwie mówi nam Indeks Zdrowych Miast 2026 o Wrocławiu?

Wrocław w trzech obszarach znalazł się w pierwszej piątce wszystkich 66 analizowanych miast:

• 3. miejsce – infrastruktura
• 4. miejsce – mieszkalnictwo
• 5. miejsce – ludność i pokolenia

Wrocław dobrze wypada pod względem codziennej mobilności, ma wysoką pozycję w kategorii mieszkaniowej, a jego sytuacja demograficzna należy do korzystniejszych wśród polskich miast.

Jednocześnie w pięciu pozostałych kategoriach nie znalazł się w pierwszej dziesiątce. Nie oznacza to automatycznie, że te obszary są we Wrocławiu słabe. Oznacza jedynie, że na tle 66 analizowanych miast nie znalazły się one w gronie dziesięciu najwyżej ocenionych.

I właśnie dlatego 8. miejsce w rankingu ogólnym nie opowiada całej historii Wrocławia. Raport sugeruje zresztą, aby patrzeć na miasta właśnie w ten sposób: nie tylko przez pryzmat jednego miejsca w tabeli, lecz przez zestawienie tego, gdzie miasto znajduje się dziś, z tym, jak zmieniało się przez pięć lat.

Co zatem wynika z raportu?

Najważniejszy wniosek z piątej edycji jest prosty: nie istnieje miasto dobre we wszystkim. Osiem kategorii ma tylko siedmiu liderów, ponieważ Rzeszów prowadzi w dwóch obszarach. Warszawa jest liderem wśród miast powyżej 300 tys. mieszkańców, Bielsko-Biała wśród mniejszych.

Autorzy podkreślają też, że największy postęp osiągały często miasta, które wcześniej zajmowały odległe pozycje. Jednocześnie awans nie jest dany raz na zawsze – miasta mogą poprawiać się w jednych obszarach, a jednocześnie tracić w innych.

I chyba właśnie tak warto spojrzeć na Wrocław.

45 punktów i ósme miejsce nie są pełnym obrazem miasta. Znacznie ciekawszy jest jego profil: bardzo wysoko oceniona infrastruktura, mocne mieszkalnictwo i korzystna sytuacja demograficzna, ale jednocześnie brak obecności w pierwszej dziesiątce pięciu pozostałych kategorii.

W przypadku Wrocławia raport pokazuje więc nie tyle odpowiedź na pytanie, czy miasto jest „zdrowe”, ile gdzie już ma mocne fundamenty, a w których dziedzinach nie znajduje się jeszcze w krajowej czołówce.

I to jest chyba znacznie ciekawsza informacja dla mieszkańców niż sama pozycja w rankingu.

___________________________________________________________________________________

Na podstawie 5. edycji Indeksu Zdrowych Miast. Indeks jest przygotowywany przez Grupę LUX MED we współpracy z naukowcami ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz ruchem Open Eyes Economy.