MBA – szybki dyplom czy studia dla menedżerskiej elity?

Master of Business Administration (MBA) to międzynarodowy tytuł zarezerwowany dla elity z dziedziny zarządzania. Kierunek ten skupia się na kompleksowym poszerzaniu wiedzy przydatnej w zarządzaniu w korporacjach i urzędach czy w prowadzeniu własnego przedsiębiorstwa. Wbrew wypaczonemu przez ostatnie wydarzenia obrazowi studia MBA nie są okazją do szybkiego i prostego „zrobienia dyplomu”, a kierunkiem zarezerwowanym dla wąskiego grona specjalistów. Oferują je czołowe polskie uczelnie publiczne i prywatne, które dbają o najwyższą jakość kształcenia. Dla potencjalnych kandydatów jednym z ważniejszych kryteriów powinna być certyfikacja studiów przez międzynarodowe organizacje.

Nie wszędzie

Wybierając program MBA w Polsce, należy wziąć pod uwagę kryteria, które mają bezpośredni wpływ na jakość kształcenia, prestiż dyplomu oraz realne korzyści płynące z ukończenia takich studiów. Jednym z najważniejszych aspektów jest posiadanie przez program akredytacji Association of MBAs (AMBA) w Londynie, względnie innej akredytacji programowej, na przykład European Foundation for Management Development (EFMD), która potwierdza spełnianie najwyższych międzynarodowych standardów w zakresie jakości nauczania, doświadczenia kadry oraz organizacji zajęć – tłumaczy dr hab. Maja Kiba-Janiak, profesor Uniwersytetu Ekonomicznego (UE) we Wrocławiu z Katedry Zarządzania Strategicznego i Logistyki na tej uczelni, będąca równocześnie dyrektorem prowadzonego przez uniwersytet programu Executive MBA. Takim wyróżnieniem może poszczycić się mniej niż 300 uczelni na świecie. Audytorzy (doświadczeni menedżerowie, dyrektorzy, dziekani i rektorzy tworzący i rozwijający kursy MBA na najlepszych uczelniach biznesowych), przyznając taką akredytację, gwarantują, że w danej placówce nie tylko otrzymamy dyplom, ale przede wszystkim rzetelną wiedzę.

Niepokojącym sygnałem dla kandydatów powinien być przede wszystkim krótki czas, w jakim uczelnia deklaruje możliwość ukończenia kursu. Studia MBA obejmują szeroki zakres zagadnień, których nie da się omówić w trakcie kilku spotkań czy też poprzez wykonywanie testów i oglądanie prezentacji przez internet. Organizacja zajęć na wysokim poziomie wymaga zatrudnienia doświadczonej kadry, co wiąże się z określonymi kosztami.

Czas ekspertów, którzy uczą w renomowanych programach, jest drogi – zauważa dr hab. Rafał Mrówka, profesor Szkoły Głównej Handlowej (SGH) w Warszawie z Katedry Teorii Zarządzania, prowadzący studia MBA na tej uczelni. Przekonuje on również, że wartościowe programy nie mogą skończyć się szybko i łatwo. Wybierając kurs, warto kierować się liczbą godzin zajęć – nie mniej niż 500 tak zwanych godzin kontaktowych, czyli w klasie lub na żywo online – prestiżem uczelni, opiniami absolwentów, ale także ceną. Jeśli program jest bardzo tani, nie będzie w stanie zaoferować wysokiej jakości zajęć – dodaje.

Nie dla każdego

Eksperci podkreślają też, że niezwykle istotnym elementem studiów powinna być staranna selekcja słuchaczy, bowiem specyfika tego kierunku polega na tym, że wiedzę zdobywa się nie tylko od wykładowcy, ale i poprzez wymianę doświadczeń między uczestnikami zajęć. Dlatego szanujące się uczelnie wprowadzają dodatkowe kryteria poza wymaganiami formalnymi (dotyczącymi między innymi posiadania wykształcenia wyższego).

Studia MBA na UE we Wrocławiu mogą podjąć kandydaci, którzy mają co najmniej ośmioletnie doświadczenie zawodowe, w tym przynajmniej sześcioletnie doświadczenie menedżerskie (na przykład osoby pełniące różne funkcje o charakterze kierowniczym, liderzy i koordynatorzy projektów, przedsiębiorcy). Warszawska SGH z kolei przyjmuje słuchaczy z pięcioletnim doświadczeniem – ale pod warunkiem, że ukończyli studia II stopnia i zarządzają własnymi firmami lub mają zatrudnienie na średnim lub wyższym szczeblu menedżerskim. Posiadacze tytułów I stopnia muszą przed rozpoczęciem kursu przepracować co najmniej osiem lat na stanowiskach menedżerskich.

Programy MBA zdecydowanie nie są dla każdego. Przede wszystkim to studia skierowane do doświadczonych menedżerów. Nigdy nie jest na nie za późno (zdarzają się studenci w wieku powyżej 50, a nawet 60 lat), natomiast często jest za wcześnie. Musi być możliwość skonfrontowania dotychczasowych doświadczeń uczestników z przekazywaną wiedzą, ale także z doświadczeniami innych studentów. Jeśli brakuje praktyki w branży, nie ma też bazy do konfrontacji, więc słuchacze nie są w stanie ocenić przydatności zdobywanej wiedzy i mogą jej nie docenić. Stąd wymagamy co najmniej kilkuletniego doświadczenia zawodowego, w tym menedżerskiego – tłumaczy prof. Mrówka.

Nie tylko papier

W Polsce studia MBA uchodzą też za łatwą drogę do uzyskania dokumentów umożliwiających zasiadanie w radach nadzorczych – bez konieczności zdawania egzaminów państwowych, które uważa się za bardzo trudne. Nasi rozmówcy przekonują jednak, że kierunek ten to nie droga na skróty, gdyż jego program jest równie wymagający.

Nie są to studia dla osób pragnących wyłącznie „uzyskać dyplom MBA – papier zwalniający z egzaminu na członka rady nadzorczej spółki Skarbu Państwa”. Taką motywację u kandydata łatwo zidentyfikować i myślę, że dyrektorzy najlepszych kursów MBA w Polsce robią wszystko, co możliwe, by takie osoby wyeliminować już na pierwszym etapie rekrutacji – przekonuje dr Anna Matysek, profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, dyrektor programu Executive MBA Poznań-Atlanta. Studia EMBA to dwa lata naprawdę ciężkiej pracy. Pamiętajmy, że same zajęcia na uczelni to 500–700 godzin, a student musi poświęcić drugie tyle na przygotowanie się do zajęć, opracowanie raportów, prezentacji, naukę do egzaminów etc. Program ten pozwala bardzo dużo zyskać, całkowicie zmienić nasze „biznesowe ja” – ale to, w jakim stopniu tak się stanie, zależy od każdego z osobna – dodaje.

Osoby obracające się na co dzień w świecie biznesu i zarządzania doskonale zdają sobie sprawę z tego, że w ich codziennej pracy obok zdobytych umiejętności niezwykle istotnym elementem są szeroko pojęte kontakty i znajomość środowiska biznesowego. Dobre studia dla menedżerów powinny kłaść nacisk także i na te aspekty.

Networking oraz programy rozwojowe stanowią nieocenioną wartość dodaną, która często decyduje o faktycznej przewadze danego kursu MBA. Szczególnie istotne jest to, czy kształcenie odbywa się stacjonarnie, czy online. W przypadku zajęć na uczelni studenci mają ogromną przestrzeń do nawiązywania relacji – zarówno biznesowych, jak i osobistych. Ważne są również bonusy, wykraczające poza standardowy program nauczania – uważa prof. Maja Kiba-Janiak z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

Nie tylko teoria

Studia dla menedżerów muszą też podążać za najnowszymi trendami – dlatego uczelniane programy powinny ewoluować. Pracodawcy, którzy cenią sobie obecność MBA w życiorysach pracowników, zaznaczają, że kursy te są wartościowe, gdy przygotowują absolwentów do wykorzystywania zdobytej wiedzy w codziennej pracy.

Z praktycznej perspektywy wartościowy program MBA powinien opierać się na najnowszych zdobyczach wiedzy oraz obejmować studia przypadków (case studies – zarówno sukcesów, jak i porażek), które umożliwiają retrospektywną analizę i wyciąganie wniosków. Kluczowe jest tu ścisłe współdziałanie środowiska akademickiego z biznesem – tylko taka synergia gwarantuje pełnowartościowy rozwój kompetencji menedżerskich – komentuje Wojciech Halarewicz, wiceprezes ds. sprzedaży i obsługi klienta w Mazda Europe.

W zglobalizowanym świecie dobry menedżer musi nie tylko rozumieć zasady panujące na lokalnych rynkach, ale też znać kontekst międzynarodowy. Dlatego wybierając studia MBA, warto sprawdzić, czy dają one możliwość nawiązania kontaktów zagranicznych i zdobywania wiedzy od ekspertów z innych krajów.

Atutem programu jest współpraca z uczelniami zagranicznymi – na przykład Executive MBA na UE we Wrocławiu oferuje moduł Swiss Gateway to International Business, realizowany we współpracy z Uniwersytetem w Neuchâtel, w ramach którego słuchacze uczestniczą w kursie oraz wizytach studyjnych w Szwajcarii. Natomiast dzięki współpracy z Prague University of Economics and Business mają oni możliwość uczestniczenia w wybranych zajęciach w Pradze, a studenci z Czech mogą brać udział w zajęciach we Wrocławiu, co pozwala na wymianę doświadczeń i poszerzenie perspektywy – wylicza prof. Maja Kiba-Janiak.

Warto tu dodać, że międzynarodowe doświadczenie to walor szczególnie ceniony przez duże koncerny, które coraz chętniej lokują swoje siedziby w Polsce.

W codziennej pracy w firmie 3M niezwykle przydatne są kompetencje związane z innowacyjnością i kreatywnością, pozwalające na rozwijanie nowych produktów i rozwiązań. Oczywiście nie byłoby to możliwe bez umiejętności pracy zespołowej i komunikacji, która jest kluczowa, aby efektywnie współpracować w multidyscyplinarnych, międzynarodowych zespołach przy złożonych zagadnieniach technologicznych i organizacyjnych – mówi Mariusz Wawer, dyrektor ds. relacji rządowych w 3M, który ceni kandydatów i pracowników po studiach menedżerskich między innymi za zdolność do holistycznego myślenia.

Nie tylko MBA

Wybierając studia na dużej i renomowanej uczelni, słuchacze mogą liczyć na jeszcze jeden duży plus – zaplecze naukowe danej instytucji (choćby bibliotekę). Studenci opierają się więc nie tylko na doświadczeniu prowadzących kurs, ale też bez barier konsultują się z naukowcami z innych wydziałów.

Na UE we Wrocławiu do dyspozycji studentów MBA jest Centrum Współpracy z Biznesem, co daje nowe możliwości zawodowe i biznesowe. Wsparcie inkubatora przedsiębiorczości InQube w zakładaniu start-upów stanowi cenną pomoc dla osób zainteresowanych rozwijaniem własnych przedsięwzięć biznesowych – zauważa prof. Kiba-Janiak.

Dodatkowe możliwości, wykraczające poza edukację akademicką, powinny być jednym z kluczowych kryteriów wyboru studiów. Wysokiej jakości program często oferuje dostęp do szerokiego wachlarza inicjatyw związanych z rozwojem osobistym i zawodowym, takich jak warsztaty kompetencji miękkich, sesje mentoringowe, specjalne seminaria prowadzone przez liderów biznesu, menedżerów światowych korporacji czy inspirujące spotkania z przedsiębiorcami, którzy odnieśli sukces. To pozwala zdobyć wskazówki trudne do znalezienia w podręcznikach czy kursach online.