Grekokatolicy obchodzą Boże Narodzenie. Czym poza datą różni się świętowanie?

Bartosz Senderek • 2023-01-06

Blisko dwa tygodnie po katolikach święta Bożego Narodzenia obchodzić będą wierni obrządku greckokatolickiego. Różnica w terminie wynika z tego, że w kościołach wschodnich używany jest kalendarz juliański, a nie gregoriański.

Greckokatolickie i prawosławne Boże Narodzenie według naszego kalendarza wypada 7 stycznia. Tradycyjna wigilia przypada z kolei na 6 stycznia.

– Po Bożym Narodzeniu następuje Nowy Rok, 14 stycznia. Wtedy przypada też wspomnienie świętego Bazylego Wielkiego, ojca kościoła grekokatolickiego, a także święto nadania imienia Jezusowi – opowiada ks. dziekan Andrzej Michaliszyn, proboszcz parafii greckokatolickiej pw. Podwyższenia Krzyża Pańskiego we Wrocławiu

Sposób obchodzenia świąt w kościołach wschodnich jest zbliżony do grudniowej celebracji Bożego Narodzenia, jaka odbywa się w większości polskich domów. Wigilię spędza się na rodzinnej wieczerzy. Zamiast opłatka na stole pojawia się jednak prosfora.

– Jest to bułka wypiekana w domach lub w zakonach. Kawałki prosfory macza się w miodzie i je się je razem z czosnkiem i solą – ta tradycja łączy w sobie i tę słodszą, i tę słoną stronę życia – wyjaśnia prof. Jarosław Syrnyk z Uniwersytetu Wrocławskiego, który w swojej pracy naukowej specjalizuje się w badaniu mniejszości narodowych w Polsce.

Zobacz całą galerię
4 zdjęcia

Na wigilijnym stole pojawiają się też ryba, pierogi, gołąbki oraz kutia – deser z maku, miodu i pszenicy. Wyznawcy greckokatolicyzmu śpiewają też kolędy, modlą się i uczestniczą w nabożeństwach. Wśród grekokatolików nie są popularne szopki betlejemskie, a ich miejsce w domach i kościołach zajmuje świąteczna ikona.

Kościół greckokatolicki we Wrocławiu

Warto zaznaczyć, że Kościoły greckokatolickie są częścią Kościoła katolickiego. Społeczność wiernych tego obrządku w naszym mieście w ostatnich latach znacznie wzrosła.

– Społeczność grekokatolicka we Wrocławiu to przede wszystkim dwie grupy. Pierwsza grupa, dziś już nieliczna i słabo zauważalna, to ci, którzy przyjechali do miasta w pierwszych latach po II wojnie światowej w wyniku akcji Wisła. Później, w latach 90., na początku XXI w obywatele Ukrainy coraz liczniej przyjeżdżali do Wrocławia, a ostatnio ta grupa powiększyła się o tych, którzy przybyli tu po wybuchu wojny w Ukrainie – komentuje prof. Jarosław Syrnyk.

Wrocław jest siedzibą Eparchii Wrocławsko-Gdańskiej Kościoła Greckokatolickiego w Polsce – jednej z trzech jednostek terytorialnych tego wyznania, która została ustanowiona w 1996 przez papieża Jana Pawła II (wspólnota ta uznaje zwierzchnictwo papieża i dogmatykę katolicką).

Przy okazji warto wspomnieć, że nie wszyscy wierni kościołów wschodnich obchodzą Boże Narodzenie 7 stycznia. Kościół Cerkiew Prawosławna Ukrainy w tym roku zezwoliła parafiom na wybór daty obchodzenia świąt – wiele z nich zadecydowało, że będzie świętować razem z zachodem 24 grudnia. Świąteczne nabożeństwa w grudniowym terminie odprawiała we Wrocławiu m.in. Cywilno-Wojskowa Parafię Prawosławna śww. Cyryla i Metodego przy ul. św. Jadwigi 13.