Idąc na wybory 21 października, warto znać kilka pojęć, które pomogą nam zrozumieć, o co właściwie chodzi w wyborach samorządowych i o czyich sprawach będą decydowali wybrani przez nas kandydaci.

Rada miejska

Rada miejska jest organem stanowiącym i kontrolnym gminy i miasta. Jej kadencja trwa 4 lata. Radni są wybierani w wyborach bezpośrednich. Ze swojego grona wyłaniają przewodniczącego i dwóch wiceprzewodniczących, których wybierają większością głosów w obecności przynajmniej połowy składu rady. Rada miejska obraduje na sesjach zwyczajnych zwołanych przez przewodniczącego co najmniej raz na kwartał. Do zadań rady należą m.in.: uchwalanie statutu gminy, powoływanie i odwoływanie skarbnika gminy i miasta czy uchwalanie budżetu gminy. Rada Miejska Wrocławia liczy 37 radnych.

Sejmik województwa

Sejmik województwa to organ stanowiący i kontrolny samorządu województwa, który tworzą radni wybierani w wyborach bezpośrednich. Jego kadencja trwa 5 lat. Istnieje możliwość odwołania sejmiku przez wyborców. Sejmik województwa wybiera ze swojego grona przewodniczącego i wiceprzewodniczących. Sejmik jest przede wszystkim odpowiedzialny za politykę regionalną. W Sejmiku Województwa Dolnośląskiego zasiada 36 radnych.

Powiat

Powiat dzieli się na ziemski i grodzki. Powiat grodzki to gmina miejska, której zostały udzielone – na jej terytorium – kompetencje spełniane przez administrację powiatową. To oznacza, że powiat grodzki na swoim terenie spełnia funkcje administracyjne, takie jak powiat ziemski. Powiaty grodzkie zaliczamy do administracji gminnej. W Polsce powiatami grodzkimi są dawne stolice województw.

Powiat ziemski obejmuje swoim zasięgiem znacznie większe terytorium niż gmina – zawsze jest to teren kilku lub nawet kilkunastu gmin. Samorząd powiatowy na swoim terenie spełnia funkcje administracyjne niezarezerwowane dla innych podmiotów. Na czele powiatu stoi starosta wybierany przez radę powiatu, który jest organem wykonawczym. Rada powiatu jest organem stanowiącym i kontrolnym, składa się z radnych wybieranych w wyborach bezpośrednich na czteroletnią kadencję. Trzeba jednak pamiętać, że samorząd gminny i powiatowy to dwie niezależne od siebie jednostki.

Kogo będziemy wybierać

W dużych miastach – miastach na prawach powiatu, takich jak Wrocław – wybierać będziemy przedstawicieli do sejmiku województwa, radnych rady miejskiej oraz prezydenta. Każdy wyborca otrzyma więc trzy karty do głosowania. Na każdej karcie oznaczać będziemy tylko jednego kandydata z jednego komitetu wyborczego. W takim mieście, jak stolica Dolnego Śląska, nie wybieramy do rady powiatu, bowiem Wrocław odgrywa podwójną funkcję: z jednej strony jest gminą, z drugiej natomiast pełni też funkcję powiatu.

Wybory samorządowe są najtrudniejsze ze wszystkich wyborów, jakie odbywają się w Polsce, stąd mamy tu do czynienia z największą liczbą głosów nieważnych – czasem sięgającą 15%.

A co do kompetencji – z punktu widzenia przeciętnego mieszkańca zdecydowanie najważniejszy jest prezydent oraz radni miejscy, bo to na tym poziomie podejmowane są wszystkie kluczowe decyzje dotyczące podatków i opłat lokalnych, dróg, szkół, pomocy społecznej i wielu innych. Na poziomie województwa realizowane są bardziej strategiczne zadania dla rozwoju regionalnego oraz dysponowane są spore środki unijne.

Opracowali: Adrianna Machalica i Paweł Pluta